ThuAugThu2017

སྤེལ་དུས་མཐའ་མ།05:18:50 AM GMT

རྩོམ་གསར།:

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་རང་གྲོལ་གཤིབ་བསྡུར།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་རང་གྲོལ་གཤིབ་བསྡུར།

གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཨ་ཁུ་པདྨ་འབུམ་གྱི་གཏམ་བཤད་དངོས་གཞི།
དེ་རིང་ཁ་བརྡ་ཡིན། གཏམ་བཤད་མིན། བརྗོད་གཞི་འདི་ལ་ནམ་རྒྱུན་བསམ་བློ་བཏང་མྱོང་བ་ལས་བང་རིམ་མ་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་རིང་བང་རིམ་འགྲིག་མོ་དང་གསལ་བོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་མེད་པ་འདྲ།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ནས་ལོ་རེར་ཐེངས་རེར་ང་ཕ་ཡུལ་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་ལ་འགྲོ་དུས་གཙོ་བོ་དཔེ་ཆ་ཉོ་གི་འགྲོ་གི་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་རེབ་གོང་དང་ཟི་ལིང་ནས་སྒེར་གྱི་ཚོང་ཁང་དུ་རྩིག་ངོས་ལ་སྦྱར་རྒྱུའི་པར་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རྒྱུན་དུ་མཐོང་བའི་པར་གཅིག་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་པར་དང༌། ཡང་ན་མི་རིགས་ཀྱི་ལར་ཞེན་ཡོད་པའི་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་དུམ་བུ་རེ་ཡི་པར་དང་ཁོང་གཉིས་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་པར་མཐོང་གི་འདུག ཁོང་གཉིས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བག་ཆགས་མཐུག་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། པར་སོགས་རྩིག་ངོས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་འདུག དེ་ནས་བཟུང་ངས་ཁོང་གཉིས་ལ་དོ་སྣང་སླེབས་ཏེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ག་རེ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མཚམས་དང་མཚམས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་ཏེ་བསམ་བློའང་བཏང་བ་རེད། ན་ནིང་ལོ་མཇུག་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གི་གཅོད་པ་ཀླུ་རྒྱལ་གྱིས་ཁོ་ཚོས་ཀྱང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཤིག་དཔར་གྱི་ཡོད།  རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་ཐུབ་བམ་ཟེར་ནས་བཤད་བྱུང༌། རྩོམ་སྤུས་དག་རེ་འབྲི་བར་དུས་ཚོད་འགོར་བ་དང༌། ང་རང་གི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ནང་ལ་ཞུ་དག་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ངས་དེ་ཁས་བླངས་མེད། དེ་དུས་ཀྱང་འདིའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་བ་ཡིན།  གང་ལྟར་ཁོང་གཉིས་འུ་ཚོའི་མི་རབས་འདིའི་སྐབས་ལ་བྱུང་བ་རེད། ཁོ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་ས་དང་མི་འདྲ་ས་གང་ཡིན་པ་དང༌། གལ་སྲིད་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་དགོས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འབྲི་དགོས་པར་ཡང་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། ཉེ་ཆར་དེབ་དེ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡོད་པ་རེད་ཟེར།
དེ་རིང་གཏམ་མ་བཤད་སྔོན་ལ། དཔེ་ཆ་དེ་རག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། འུ་ཚོར་བསམ་བློ་གསར་བ་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱང་དེབ་མ་རག་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། ཁྱད་པར་མི་འདུག དེ་རིང་ངས་སྡོམ་ཚིག་འཇོག་དགོས་པ་མ་རེད།  ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ང་རང་ལ་མཚོན་ན། མི་དང་མཉམ་དུ་ཁ་བརྡ་བྱས་ཚེ་ཇེ་གསལ་དུ་ཡོང་གི་འདུག ནོར་ཡོད་པ་དེའང་ཇེ་གསལ་དུ་ཡོང་གི་འདུག་ལ། གསལ་ལ་མི་གསལ་བ་དེའང་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག ཁ་བརྡ་བྱས་ན་ང་རང་ལ་མཚོན་ན་ཕན་ཐོགས་འདུག  དེ་རིང་འདི་ནས་ང་གཅིག་པུས་བཤད་པས་འདི་གཉིས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཤེས་ཐུབ་པ ཆགས་མི་ཐུབ་ན་ཡང༌། ངས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ང་ཚོའི་དཀྱིལ་ལ་བཞག གཞན་པ་ཚོས་ཀྱང་དེའི་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཚང་མ་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་རེ་བྱས་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཇེ་གསལ་དང༌། ཇེ་དག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱི་རེད་བསམ།
དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག
གཏམ་བཤད་མ་བྱས་སྔོན་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བྱས་ཆོག་པ་ཞུ།  གསལ་བསྒྲགས་འདི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར། ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་རེད། དེའི་དཔེ་ཆ་ད་བར་དཔར་མྱོང་མེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་དཔེ་ཆ་པར་སྐྲུན་དང་རྩོམ་ཡིག་དྲ་ཐོག་ལ་འཇོག་པའི་ལས་དོན་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད།  དཔེ་ཆ་ནི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་ལ་འཁྱེར་ཡོང་བའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རི་མོ་དང་འདྲ་པར་གྱི་རིགས་ཡིན།
དེའི་ནང་གི་རི་མོ་སྐོར་ཞིག་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་ལ་ཐེངས་དང་པོར་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་ཡོད། དགེ་ཆོས་ཀྱི་རི་མོ་ཕྱག་བསྟར་མ་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང༌། ཀན་ལྷོ་ནས་ཡོང་བའི་ཆུ་ཚོན་རི་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དང༌། འཇར་མན་ནས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་སྐྱ་བྲིས་རི་མོ་སུམ་ཅུ་རག་ཡོད་པ་རེད། རི་མོའི་སྐོར་ཆ་ཚང་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ད་རེས་ཐེངས་དང་པོ་རེད། རི་མོའི་སྐོར་དེ་གཉིས་གཙོ་བྱས་ཏེ་ཁོང་གི་བརྗེད་ཐོའི་འབྲི་དེབ་ཞིག་དང༌། རྡོ་ནོལ་ལོ་པེ་སི་ཡིས་(Donald Lopez)བྲིས་པའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསུང་རྩོམ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག རི་མོ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག མགོ་བརྗོད་ལ་ངས་ ༢༠༠༣ ལོའི་ཚོགས་འདུའི་རིམ་པ་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག་ཡོད། དེབ་འདི་ན་ནིང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་དཔེ་བསྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡང་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ལ་གསུང་བཤད་བོད་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཚང་མ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང༌། དབྱིན་སྐད་དུ་བཤད་པ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཚར་ཡོད། འདི་ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་དཔེ་ཆ་དེ་སྒོ་འབྱེད་དང་མཉམ་དུ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཡོང་བའི་གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་ཀུན་ཕན་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པའི་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དྲ་བའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་བཀྲམ་རྒྱུ་ཡིན།
དེ་མ་ཡིན་པའི་སུད་སི་ན་ཡོད་པའི་ལུའུ་ཁི་ཧྲད་ལིར་གྱི་བཅར་འདྲི་སྐོར་ཞིག་ཡོད། ཁོས་འབུམ་རམས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐོར་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ཁོས་༼ཡིད་ཕྱུང་བའི་གྲྭ་བ་༽ Angry monk ཟེར་བའི་དངོས་བརྗོད་གློག་བརྙན་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་ཡོད་པ་དེ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་ཆེད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དངོས་སུ་ཐུག་མྱོང་མཁན་དང༌། སློབ་མ། འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མི་སྣ་བཞི་བཅུར་ཉེ་བ་བཅར་འདྲི་བྱས་ཡོད་པ་རེད། བཅར་འདྲི་དེ་དག་གློག་བརྙན་ནང་ཉུང་ཉུང་རེ་མ་གཏོགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཁ་བརྡ་དྲ་བར་བཀྲམས་ཟིན་པ་རེད། དེའི་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་བཅར་འདྲི་དག་ཁོའི་དཔེ་དེབ་ནང་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ད་བར་བཀྲམས་ཡོད་པ་མ་རེད།
ཉེ་ཆར་ང་ཚོས་ལུའུ་ཁི་ཧྲད་ལིར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ང་ཚོས་ཚོགས་འདུའི་གཏམ་བཤད་ཚང་མ་དྲ་ཐོག་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་དང་མཉམ་དུ་ཁོང་གི་བཅར་འདྲི་དེ་དག་གི་བརྙན་ཐག་དང་ཡི་གེ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་ན་ཟེར་ནས་ཞུ་དུས། ཁོང་གིས་ཡིན་ད་ཡིན་དཔར་བསྐུན་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཟེར་གྱི་འདུག ང་ཚོས་དབྱིན་ཡིག་གི་བཅར་འདྲི་རྣམས་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་བཞིན་པ་ཡིན། བཅར་འདྲི་བྱེད་སའི་ནང་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བཙོན་འཇུག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་  ཧིག་ཌི་རི་ཆར་ཌི་སོན་  སོགས་མི་སྣ་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ང་ཚོའི་དེབ་དང་མཉམ་དུ་དྲ་བའི་ཐོག་བཀྲམ་གྱི་ཡོད། དེའི་ཐོག་ལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གི་འདྲ་པར་གྱི་སྐོར་དང༌།  འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངོ་བཤུས་དང་པོ་དང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བརྗེད་ཐོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་ཆ་ཚང་བཅས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བཀྲམ་གྱི་ཡོད། རྗེས་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར།  ནེའུ་ཡོག་ན་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཐུགས་སྣང་ཡོད་པ་རྣམས་མང་ཙམ་ཞིག་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་དུས་ཚོད་ཅུང་བཟུང་སོང་ཡང་དགོངས་པ་མ་ཚོམས།
དང་པོ། འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་སྤྱི་ཚོགས་བསྡུར་བ།
བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བབ་ན་༼དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་༽ཞེས་པ་དེ་རེད།  དང་པོ། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ས་དང་འཚོ་བ་རོལ་ས། འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ན་བསམ་སོང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོངས་པ་རེད། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་རེད། གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བཤད་ཕྱོགས་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་དུས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བའི་མཇུག་བསྡུས་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་དུས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། དེ་དུས་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདི་ལ་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པའི་ནང་ལ་སྐྱེས་ཏེ། དར་དམར་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཟེར་བ་ལྟར་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ང་ཚོའི་གྲས་གཅིག་པ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་ནང་སྐྱེས་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྤྱི་ཚོགས་གསར་རྙིང་ཟེར་བ་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བརྗོད་སྟངས་ཤིག་རེད། འདིའི་དབྱེ་བ་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་གོ་གནས་ཐོག་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་བརྒྱུད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ཤེས་ཀྱི་རེད། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བ་ནི་མི་དམངས་ལ་བཤུ་གཞོག་དང་གཉའ་གནོན་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་གསར་བ་ཟེར་བའི་མི་དམངས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་གི་ལས་དབང་གི་བདག་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་བཤད་ཀྱིན་པ་དེས་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
བཤད་ཚུལ་དེ་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད་མེད་དེ་གལ་ཆེན་མ་རེད། གལ་ལྟར་ཡང་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་སོགས་ཚང་མར་གནམ་ས་གོ་ལྡོག་པའི་འགྱུར་བ་ཞིག་སླེབས་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་དུས་འགྱུར་བ་སོང་ནས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ཀྱང་སླེབས་ཟིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་ནང་ལའང་སོང་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ སམ་ ༢༠༠༣ གང་རུང་ལ་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནེའུ་ཡོག་ལ་སླེབས་སོང༌། དགོང་མ་གཅིག་ངེད་ཚང་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ང་ཚོས་ཁ་བརྡ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དུས་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ལྷ་སར་འགྲོ་རྒྱུ་བྱེད་དུས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་གི་ལྔ་དཔུང་ཁྲིད་མཁན་ཝང་ཆིས་མིན་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཟེར་བའི་མཁས་པ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ལ་ཅིག་བལྟ་རུ་འགྲོ་རོགས་ཟེར་ནས་མངགས་བཅོལ་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་འདུག དེའི་རྗེས་ཁོ་རང་ཡང་དམག་མི་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་འབྱོར་དུས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་ཚར་འདུག ཁོས་མངགས་བཅོལ་སྐོར་སྐད་ཆ་དྲིས་པར། དཔོན་པོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་བལྟ་རུ་སོང་བའི་སྐབས་ལ། སྨན་གྱིས་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་ཚད་དུ་སླེབས་ཡོད་འདུག གང་ལྟར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དོན་སྙིང་ཡོད་ཀྱང་མེད་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བ་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ལྷ་སར་སླེབས། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་གི་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་སའི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་མཇུག་བསྡུས་ནས་གསར་བ་ཞིག་གི་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་རེད། གཅིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བུད་སོང་བ་དང༌། གཅིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བ་འགོ་བཙུགས་ནས་སྐྱེས་པ་རེད། འདི་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་ཁྱད་པར་རེད།
གཉིས་པ།  སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་བསྡུར་བ།
གཉིས་པ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་ང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་བརྒྱུད་རིམ་རེད། གོ་ཐོས་ལ། ཁོང་རྒྱ་གར་ལ་མ་སོང་བར་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཚེ། ལྷ་རམས་པའི་མཚན་ཐོབ་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཆ་ཚང་བ་དང༌། ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཐོག་ཁོང་རིག་པ་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་དང༌། དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལ་བལྟ་རྒྱུར་དགའ་བས་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང༌། མཁས་པ་རེ་རེའི་གསུང་ཕྲན་བུ་ཚུན་ཆད་ལ་ངེས་པ་ཡོད་པའི་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་རང་གིས་གང་ཤེས་འདོད་པ་དང་གང་སྦྱང་འདོད་པ་དེ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ན་བཀག་རྒྱ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཀག་རྒྱ་མེད་པར་ཧ་ཅང་རང་དབང་རེད། རང་དབང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་རྒྱ་གར་ལའང་སླེབས་ཏེ་ཁོང་གིས་བཤད་བཞིན་པའི་རིག་གསར་རམ་ཚན་རིག་གི་ངོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟ་སྟངས་སོགས་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། ཧ་ཅང་ཞིབ་མོས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད།
དེ་ནས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ནི་ཁོང་གི་རི་མོ་རེད། བོད་ཀྱི་འབྲི་སྟངས་ལྟར་ན། ཐིག་རྩ་ལྟར་སྔོན་མ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་བསྐྱར་བྲིས་འདུག་རྒྱུ་དེ་རེད། ཁོང་གི་རི་མོ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོའི་གཤིས་ལུགས་འཚོལ་བའི་ཕན་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བའི་དེང་སང་གི་རི་མོ་རེད། དེང་རབས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། རི་མོ་འབྲི་མཁན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་སྟངས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡྀན་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ཡིན་ཡང་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཁོང་གིས་བྲྀས་པའི་རི་མོ་དེ་དག་གིས་ཡིག་ཐོག་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་མང་པོ་ཞིག་རི་མོའི་ལམ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་བཏང་ཡོད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཁོང་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ནུས་པའང་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཁ་ཤས་ན་བློ་དང་རྣམ་དཔྱོད་བསྐྱེད་བསྲིངས་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་དང་ནུས་པ་ཡོད་པ་རེད།
དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་ཆ་མི་ཚང་བ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལོར་སྐྱེས་པ་རེད། སྐབས་དེར་དགོན་པར་སློབ་སྦྱོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཁ་ཆད་ཟིན་པས་ཁོང་དགོན་པར་སློབ་སྦྱོང་དུ་སོང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་བསམ། སློབ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས་ཡིན་ཡང་དགུ་རོང་ཧ་ཅང་གི་ས་ཁུག་ཀྱོག་ཡིན་པས་སློབ་གྲྭ་མགྱོགས་པོ་འཛུགས་ཐུབ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་བསམ། གལ་སྲིད་བཙུགས་ཀྱང་དགེ་རྒན་དང་སློབ་ཁང་གི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་མ་རེད།  འདི་ངའི་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན། ངའི་སྡེ་བ་ཁུལ་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད། ཁུལ་དང་རྫོང༌། རོང་བོ་དགོན་ཆེན་སོགས་ཡོད་ས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་ས་ལས་ང་སྐྱེས་ས་གྲོང་ཁྱེར་རེད་ཟེར་ཆོག་གི་རེད། དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ནང་དུ་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་དུས་ང་སློབ་གྲྭ་འགྲོ་མཁན་ཐོག་མའི་གྲས་རེད། ངའི་སྤུན་ཆེ་བ་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡང་ཁོང་ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ནང་མ་ཡིན་པར་རྫོང་ཐོག་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ལ་སོང་འདུག  ང་ཚོར་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དེར་སློབ་ཁང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་གྲྭ་གཉིས་ཚུགས་དགོས། སྡེ་བ་གཅིག་གི་སློབ་གྲྭར་དགེ་རྒན་གཅིག་ལས་མེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་འོག་ང་ཚོ་སློབ་གྲྭ་ལ་སོང་བ་རེད། དགུ་རོང་ལ་སྐབས་དེར་ཕལ་ཆེར་མཐུན་རྐྱེན་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ། མཐུན་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བོ་བཤད་དཀའ་ཡང༌། མ་མཐའ་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ཚུགས་ཡོད་པར་བཤད་ན། སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་མང་པོ་སློབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཙོ་བོ་སྐད་ཡིག་དང་རྩིས་རིག་གཉིས་བསླབ་ནས་འབྲི་ཀློག་རེ་དང༌། རྩིས་རིག་ལས་སྣོན་རྩིས་དང་འཕྲི་རྩེས་རེ་ལས་སློབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགུ་རོང་ནས་སློབ་གྲྭ་སོང་ཡོད་ཚེ། སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་འདི་ལས་མི་སྡུག་ན་འདི་ལས་བཟང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡོད་ཚེ་ངས་མི་ཤེས།

དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕལ་ཆེར་སློབ་ཆུང་དེ་ཆ་ཚང་བ་དང་ཚད་ལྡན་པ་ཞིག་འགྲོ་ཐུབ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། སློབ་ཆུང་ཚར་བའི་མཚམས་ལ་སླེབས་དུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ཟླ་ ༥ བའི་ནང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་སླེབས་པས་ཚང་མ་གསར་བརྗེའི་ནང་ཞུགས་ཏེ་གཏོར་བཅོམ་བྱས་པ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་སླེབས་དུས་ང་སློབ་རིམ་གསུམ་པ་ཚར་མ་ཚར་གྱི་མཚམས་ཤིག་རེད། དེ་དུས་ད་དུང་སློབ་སྦྱོང་གང་འཚམ་འདུག སློབ་རིམ་བཞི་བར་སླེབས་དུས་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ཚང་མ་འཐོར་ཏེ་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡང་ཆོག་ལ་མ་སོང་ཡང་འགྲིག་གི་འདུག ང་ཚོ་ཆུང་དྲག་ནས་དེ་དུས་ཁྲོམ་སྐོར་དང་གཏོར་བཅོམ་ནང་ལ་དགོས་ཀྱི་མི་འདུག དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐབས་དེར་ང་ལས་ལོ་ཅུང་ཙམ་ཆེ་བས་དེའི་ནང་ཞུགས་པའི་ནུས་པའི་འདང་དུས་རེད། སྐབས་དེར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་དེའི་ནང་མི་ཚང་མ་ཞུགས་ཀྱི་ཡོད་པས་ཁོང་འདུག་བསམ་རུང་འདུག་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། སློབ་ཆུང་གི་ཐོག་ནས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། སློབ་སྦྱོང་ཆ་ཚང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་ནས་འབྲིང་རིམ་རེད། འབྲིང་རིམ་ནི་རྨ་ལྷོ་ཀྲིག་གི་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་རེད། དེ་དུས་རྨ་ལྷོ་ཀྲིག་གི་རྫོང་ཁག་བཞི་བོ་ན་སློབ་འབྲིང་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་རྒྱང་བསྒྲགས་ཁང་གི་ཕུར་བ་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་དུ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཟི་ལིང་ལ་མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་རྒྱང་བསྒྲགས་ཁང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་དུ་ཡོང་དུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོ་རེད་ཟེར། དེ་ཡིན་དུས་རིག་གནས་བརྗེ་ལངས་པའི་ལོ་དེར་ཁོང་སློབ་གྲྭར་སོང་འདུག་པ་དང༌། ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱི་སྐབས་ལ་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཟི་ལིང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་དུ་སོང་འདུག་པས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་བོད་ལ་དང་པོ་ཡོང་དུས་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་ངར་ལངས་ཡོད་པ་མ་རེད། ངར་ལངས་པའི་དུས་སྐབས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ དང་༡༩༦༨ ལ་རེད།

སྐབས་དེར་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་རོང་བོ་དགོན་པའི་ནང་རྒྱུགས་མཁན་སྔོན་ཐོན་པ་སྔ་དཔུང་གི་གྲས་རེད། མྱི་བཟང་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཚང་མ་རྒྱུགས་དགོས་པ་རེད། ང་འགྲོ་གི་མིན་ཟེར་ནས་འདུག་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་དུས་ཡོད་ཚད་ལ་འཐབ་རྩོད་དང། དགོན་པ་གཏོར་བ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཚང་མ་གསར་བུ་རེད། ངར་ཡང་ལངས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭའི་ལོ་གསུམ་པོའི་རིང་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་མེད་པ་གསལ་བོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལོ་རྗེས་མ་ཕྱི་ལོ ༡༩༧༠ ལོར་ང་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭར་སོང་བ་རེད། ལོ་དེར་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ཕྱིར་བཅོས་ནས་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སློབ་དེབ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྔོན་གྱི་སློབ་དེབ་ཚང་མ་དུག་རྩྭ་ཡི་ནང་ལ་སོང་ཡོད་པས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་གི་མ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་སྐབས་ལ་ཚང་མ་འུར་ལངས་ནས་སློབ་དེབ་སྒྲིག་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོར་སློབ་དེབ་མེད་པར་སྐད་ཡིག་ལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་བཏུས་བཀླགས་བསྡད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཡོད་དུས་ང་ཚོ་ལས་ཀྱང་སྨྱོ་བཞིན་པའི་སྐབས་རེད། ང་ཚོ་ཡོད་དུས་ཁྲོམ་སྐོར་ལ་འགྲོ་བ་དང༌། མི་ངན་རིགས་བཞི་དང་ལྷ་འདྲེ་གདོན་བགེགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ལེ་ཚན་རྫོགས་ཡོད་ཀྱང་སློབ་ཁྲིད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ན་ཡོད་དུས་མང་ཆེ་བ་གསར་བརྗེའི་ནང་ལ་ཞུགས་ཡོད་པས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཨེ་ཡོད།

གཞན་ཕུར་བས་བཤད་པ་ལྟར་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ནས་ཐོན་པ་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཟེར་བ་འདི་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཡོད་ས་རེད། ལྐོག་ནས་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཀློག་པ་དང་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་དཔེ་རྙིང་གི་རིགས་རྒྱུན་དུ་བཀླགས་ཀྱི་འདུག་ཟེར། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་སྐབས་ལ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་འཐོར་སོང་བས། རྗེས་ལ་བཟོ་ཞིང་དམག་གི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་རེད། ཁོ་བཟོ་ཞིང་དམག་གི་སློབ་གྲྭ་ལ་སོང་བ་རེད། སློབ་གྲྭ་དེ་ནས་ལོ་གསུམ་བསྡད་ན་ཆོག་གི་རེད་ལ་ཡིག་ཚད་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཤེས་ཚད་ལ་བལྟ་གི་མ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང༌། ཟླ་བ་བློ་གྲོས། མཚོ་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་དང༌། རྩིས་རིག་ལ་མཁས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་སོགས་སློབ་གྲྭ་འདི་ལ་སོང་བ་རེད། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཤེས་ཡོན་པ་སྐོར་ཞིག་བྱུང་བ་རེད།  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཡང་དེའི་གྲས་ཀྱི་རེད། དེ་དུས་ཟླ་བ་དང་ཁོ་ཚོ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གླིང་ནས་སློབ་གྲོགས་རེད། རྗེས་ལ་ཟླ་བ་དང་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ལོ་གསུམ་བཞི་ཞིག་ལ་བསྡད་པ་རེད། ཟླ་བས་བཤད་ན། ཁོ་ཚོ་སློབ་གྲྭར་ཡོད་དུས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་མཁས་པ་མི་ཕམ་དགེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་འགྲེལ་དེ་ལྐོག་ནས་བཀླགས་ཀྱི་འདུག་ཟེར། དེ་དུས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ཆ་བཀླགས་ཆོག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཡོད་པའི་དུས་ཡིན་ནའང་རེད། ཟི་ལིང་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་དུས་ཡིན་ནའང་རེད། གང་ལྟར་ཁོང་ལ་སློབ་སྦྱོང་མ་ཐོབ་ཀྱང་ཁོ་རང་གི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཡོད་པ་འདྲ།

དགེ་ཆོས་དང་རང་གྲོལ་གཉིས་བསྡུར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་གསོ་དང་ཤེས་ཡོན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པ་དང༌། དཔེ་ཀློག་ཚད་མེད་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་པ། རང་དབང་བེད་སྤྱོད་མང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ། དེའི་སྟེང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མིག་དབང་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་མཐུན་རྐྱེན་བཞིས་ཁོང་གི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཤེས་ཡོན་བསྐྲུན་འདུག  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཉག་ཕྲ་བའི་སྐབས་ཤིག་ལ་ཤེས་ཡོན་ཆ་མི་ཚང་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་དང༌། ཧ་ཅང་བཀག་རྒྱ་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ནས་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཤེས་ཡོན་སྤེལ་བ་རེད། རང་གྲོལ་གྱི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་སྦྱོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ རྗེས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡིག་ཚད་བཏང་ནས་འགྲོ་དགོས་པའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་སྦྱོང་དེ་རེད། དེའི་སྔོན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ཚང་མ་ཁོ་རང་གི་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱང་བ་མ་གཏོགས་ཚད་ལྡན་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་མ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ནས་མཁས་པ་ཆགས་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།

གསུམ་པ།  རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་རྩལ་གྱི་མ་རྩ།

ངས་དོ་སྣང་བྱུང་བ་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བ་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་མགོ་བཙུགས་འདུག འུ་ཚོས་ད་བར་རྙེད་པའི་རྩོམ་ཡིག་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བའི་རྗེས་ནས་བྲིས་པ་རེད། རྒྱ་གར་ལ་མ་སོང་གོང་བྲིས་པའི་རྩོམ་འདུག་གམ། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལོར་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ལོ་སུམ་ཅུ་ཙམ་ནས་རྩོམ་འབྲི་རྒྱུའི་མགོ་བཙུགས་འདུག དེ་ལ་བལྟས་ནས་བཤད་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་མཚོན་ན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚར། དཔེ་ཀློག་ཀྱང་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས།  ཕྱི་རོལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་གང་ལ་གང་འཚམ་ཞིག་མཐོང་བའི་སྟེང་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ལྟ་བ་ཞིག་ཀྱང་རྙེད་ཡོད་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཐོག་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་འགོ་བཙུགས་འདུག ཁོང་གིས་རྩོམ་འབྲི་དུས་ལོ་ཅུང་ཆེ་ཡང་ཤེས་ཡོན་དང་ལྟ་བའི་རྒྱབ་ལྗོངས་མཐུག་པོ་རེད། རྡོ་ནོལ་ལོ་པེ་སི་༼Donald Lopez༽་ཡིས་ཁོང་ཚད་མ་རིག་པ་བ། སྙན་ངག་པ། རྩོམ་འབྲི་བ། རི་མོ་བ། སྐད་རིགས་སྨྲ་བ། ཡིག་བསྒྱུར་བ། ས་རྒྱུས་སྨྲ་བ། ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ། སྤྱི་ཚོགས་དཔྱད་བརྗོད་པ། ཆགས་སྲེད་འཁྲིག་སྦྱོར་ཞིབ་འཇུག་པ། རྩི་ཤིང་སྔོ་ལྡུམ་ཞིབ་འཇུག་པ། གསར་འགོད་པ། མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རིག་པ་སྨྲ་བ་སོགས་ཡིན་པར་བཤད་འདུག་པ་འདི་ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཐོག་ནས་ལོས་ཡིན།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྩོམ་འབྲི་དུས་ཧ་ཅང་གཞོན་གཞོན་རེད། ཁྱོད་ཚོས་དོ་སྣང་བྱས་ཡོད་མེད་གང་ཤེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་མཇུག་རྫོགས་སོང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ ༡༩༧༧ ལོ་ནས་མི་ཚང་མར་སྲིད་ཇུས་ལྷོད་པའི་ཚོར་བ་ཡོང༌། མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཚགས་པར་སྟེང་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྤེལ། རྒྱང་བསྒྲགས་ནང་ནས་ཀྱང་གེ་སར་སྒྲུང་དང༌། གླུ་ཡང་གོ་རྒྱུ་བྱུང་སྟེ་གཞི་ནས་ལྷོད་ཡངས་ཀྱི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ དང་ ༡༩༧༨ གང་ཡིན་གསལ་བོ་མི་དྲན་ཡང༌། དེ་དུས་རླུང་འཕྲིན་རྒྱལ་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྩོམ་འབྲི་གི་རེད། ཚིགས་བཅད་དེ་དག་ཚིག་རྐང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་རྩོམ་དང་ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་དང་བཞི་བ་གཉིས་དེ་ཁོ་རང་གིས་བྲིས་པ་སྐོར་ཞིག་ཐོན་གི་རེད། དེ་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་ངས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རེད་བསམས་བསྡད་ཡོད། གང་ལྟར། ཁོས་འཕྱི་མཐའ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ནས་རྩོམ་འབྲི་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་འདུག དེ་ཡིན་ན་ཁོས་རང་ལོ་ཉེར་བཞི་ཙམ་ནས་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་འགོ་བརྩམས་འདུག

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་ཁོང་གཉིས་ལ་གཅིག་ནས་ལོ་ཡི་ཁྱད་པར་དང༌། གཉིས་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་མ་རྩའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་འདུག  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སློབ་སྦྱོང་ཆ་ཚང་བ་དང༌། མཐོང་རྒྱ་ཐོས་ཆེན་པོ། ཁོང་ལ་རང་སྟེང་གི་རི་མོའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་མ་རྩ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་བྲིས་འདུག དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མཚོན་ན། རང་ཉིད་ལ་སྐྱེས་སྟོབས་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་ངོས་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་བསྡུར་རྒྱུ་མི་འདུག  ཁོང་གཉིས་ལ་གནམ་སའི་ཁྱད་པར་ཤོར་གྱི་འདུག འདི་ཁོང་གཉིས་ཀའི་རྩོམ་འབྲིའི་མ་རྩའི་ཁྱད་པར་རེད།

བཞི་བ། ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ལ་མཛད་རྗེས་བསྡུར་བ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ལ་བལྟས་ནའང་འདྲ། ཁོང་དང་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དང་རྩོམ་ལ་བལྟས་ནའང་འདྲ། ཁོང་ལ་གཤིས་ཀ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་གིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུས་ཤེས་ཡོན་གསོག་པ་དང་མཉམ་དུ་དོགས་པའང་གསོག་གི་འདུག ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་སླེབས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ཤིང་ཏོག་ཅིག་ཡིན་ཡང་དེ་ག་རེ་ཡིན་ནམ་བསམ་པའི་དོགས་པ་མང་པོ་གསོག་གི་འདུག རྗེས་ལ་ཁོས་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་ཚོད་ལ་ཐོན་དུས་ཁོས་གཙོ་བོ་ག་རེ་བཙལ་འདུག་ཟེར་ན། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་བྱུང་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་དོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལན་བཙལ་འདུག དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ལ་ཤེས་ཡོན་མང་པོ་རྒྱས་པ་རེད།  དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སྔོ་རྩྭའི་རིགས་མང་པོ་ངོས་འཛིན་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མིའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས། སིངྒ་ལའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་སོགས་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་བཀླག་ན་ཤེས་ཀྱི་རེད། དེ་རིང་བཀླགས་ན་དེ་རིང་ཡང་ཤེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་སང་ཉིན་བཀླགས་ན་སང་ཉིན་ཡང་ཤེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག སྐད་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་ཁུངས་སོགས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་རེད། ཁོང་གིས་ཆོས་སྦྱང་ཞོར་ཏུ་བྱུང་བའི་དོགས་པ་མང་པོ་ལ་ལན་འཚོལ་བའི་ཞོར་དུ་ཤེས་ཡོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྙེད་འདུག  ཁོང་གིས་ང་ཚོར་སྤྲོད་དུས་ག་རེ་སྤྲོད་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ན། ད་བར་དུ་དོགས་གཞིར་ལུས་པ་ཞིག་ལ་ལན་ཞིག་བཙལ་ནས་བོད་ལ་སྟེར་རྒྱུ་ནི་ཁོང་གི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བརྗོད་གཞི་གཏིང་ཟབ་མོ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ང་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་ཁོའི་དམིགས་ཡུལ་མ་རེད། ཁོང་དེའི་སྟེང་ལ་འགྲོའང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། གོང་ནས་ཁོང་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་གནས་སྟངས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཁོང་དེ་འདྲའི་བརྗོད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལ་རྩོམ་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་འདྲེན་རྒྱུ་དེ་ཁོའི་ནུས་པ་རེད། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ཐོན་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་གཅིག་ངའི་གྲོགས་པོ་བན་ཁོ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སོང་ནས་ཕྱིར་སླེབས་སོང༌། སྐབས་དེར་ཁོས། དེང་སྐབས་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་ངའི་ཤ་དང་ངའི་ཁྲག ངའི་སྙིང་གིས་བཀང་ནས་འདུག་ཟེར། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ཐོན་པ་ནས་རང་མོས་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་ཁ་ཕྱོགས་པ་རེད། གཅིག་སྙན་ངག་གསར་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དར་བ་དང༌། གཉིས་ནས་བརྗོད་གཞི་གསར་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་རེད། དེའི་སྔོན་དུ་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་གཞི་བསྟོད་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྩོམ་ཁ་མི་རྀགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་ཞེན་ཁོག་བཤད་རྒྱུར་བསྐོར་བ་རེད།

གཞན་ཞིག་ནི་སྒྲུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ནས་རེད། ༼འབྲོང་སྟག་ཐང༽་ཐོན་པའི་རྗེས་ནས་ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གིས་༼ཆབ་ཆའི་རྩྭ་ཐང་གི་གླུ་སྒྲ༽་ཞེས་པ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། སྒྲོམ་གཞི་ཚུན་ནས་གཅིག་མཚུངས་བྲིས་ཏེ་༼འབྲོང་སྟག་ཐང་༽གི་མིང་ཇི་ལྟར་ཐོགས་ཚུལ་བྲིས་ཡོད་པ་བཞིན་ཆབ་ཆ་ཟེར་བའི་མིང་ཇི་ལྟར་ཐོགས་པ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ལད་ཟློས་ཟེར་བ་ངོ་ཚ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་བརྩི་སྲིད་ཀྱང༌། རྩོམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་དུས་ལད་ཟློས་མ་བྱས་པ་དཀའ་མོ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རང་གིས་ཀྱང་རྒྱ་རྩོམ་མང་པོ་ལ་ལད་མོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱ་རྩོམ་གྱི་ལད་མོ་བྱས། བོད་གཞོན་རྣམས་ཀྱིས་དོན་རྩོམ་གྱི་ལད་མོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

རྩོམ་སྟངས་མ་གཏོགས་བསམ་བློའི་སྟེང་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མེད་ཚེ་བསམ་བློ་འདི་སྐྱེས་མེད་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་ཅང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོས་རྩོམ་གྱི་ནང་ལ་བྲིས་པ་དེ་དག་སྐབས་དེའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་སྡེ་ན་བསམ་བཞིན་པ་དང་བཤད་བཞིན་པ་རྐྱང་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མིང་གྲགས་ཆེ་བ་དེ་ཁོའི་སྒྲུང་གཏམ་དང་སྙན་ངག་འབྲི་སྟངས་གསར་རྩོམ་དེའི་ཐོག་ནས་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། ཁོ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ལ་འཁོར་མི་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གསར་པ་ཡོད་པ་དང༌།  ཡང་ན་ཞིབ་འཇུག་གི་གསར་རྙེད་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་མ་རེད། ཁོས་མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྟ་ཟམ་གྱི་བྱུང་རབས་དང་ངང་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འགའ་རེ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་ཚོ་ཁོའི་སྙན་གྲགས་རྒྱས་བྱེད་མ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་རེད།  ཁོའི་བསམ་བློ་སྐོར་ཞིག་ཁོ་མེད་ཚེ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལ་ཁོ་རང་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་ཡོང་གང་ནས་ཐུབ། ད་ལྟ་ཡང་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མིང་དུ་གྲགས་པ་ནི་ཁོང་གི་ལྟ་བ་གསར་བ་དང་གསང་བ་མང་པོ་བཏོན་པ་དེའི་ཐོག་ན་ཡོད་པ་རེད།

ལྔ་བ། སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་བསྡུར་བ།

ཁོ་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀ་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་དགའ་བ་དེ་རེད། ཡིན་ཡང༌།  སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲ་བ་རེད། དང་པོ་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བརྗོད་གཞི་ནི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་པའི་བརྗོད་གཞི་ཅན་གྱི་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་དགའ་གི་རེད། མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཟེར་བ་ནི་བོད་ཀྱི་རྟགས་གསལ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དེ་མ་ཡིན་པར། དེང་སང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཟེར་དུས་སྤྱིར་བཏང་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཤེས་རིག བསམ་བློ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཤིས་ལུགས་འཚོལ་བྱེད་ཀྱི་རིག་པ་དེའི་མིང་ལ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྙན་ངག

གྲོག་མ་མིག་མེད་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱུགས།།

ས་འབུ་རྐང་མེད་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱུགས།།

མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅན་བང་འགྲན་ནས།།

གཅིག་ལས་གཅིག་མགྱོགས་བདེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུགས།།

ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་མི་ལས་འདས་པའི་སྤྱིར་བཏང་དབུགས་ཐོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ཅིག་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱིན་པ་བརྫོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་ལ་དུས་དང་ཡུལ་གྱི་བཀག་རྒྱ་ཡོད་པ་མ་རེད། སྙན་ངག་འདི་ཡུལ་དུས་གང་ཞིག་གི་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཐུབ་པའི་སྙན་རྩོམ་རེད།  འདི་ལྟ་བུ་མང་པོ་འདུག  ཡང༌།

ཇི་ལྟར་དངོས་པའི་གཤིས་ལ་ཉེ་གྱུར་པ།།

དེ་ལྟར་མཁས་པའི་ཚིག་ནི་ལྐུགས་འགྱུར་བས།།

རང་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན།།

སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་སྐད།།

ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང༌། བདེན་པ་ལ་ཅི་ཙམ་ཉེ་ན་ཚིག་གི་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆུང་ནས་བརྗོད་པ་དཀའ་ཟེར་བ་རེད། འདི་ལའང་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡུལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་མེད་པ་དེ་འདྲ་རེད།  གཞན་མཚམས་ལན་རེར་ཁོང་གི་སྙན་ངག་གི་ནང་དུ་ཁེར་རྐྱང་གི་སྙན་ངག་དེ་འདྲ་སྐོར་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་འདུག

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་ལ་མང་ཆེ་བར་ཡུལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་གསལ་བོ་རེད། དུས་སྐབས་གང་ལ་བྱུང་བའི་ས་མཚམས་ཆུ་མཚམས་གསལ་བོ་རེད། ཁོའི་སྙན་ངག་༼བསྟོད་ཚིག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས༽་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་མཚམས་བཞག་པའི་རྗེས་སུ་རིག་གནས་བརྗེ་ཆེན་པོའི་ནང་ཞྭ་ནག་པོ་གོན་ནས་ཚེ་སྲོག་ཤོར་སོང་བ་མང་པོ་རེད། དེའི་ནང་གི་གཅིག་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རེད། ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ནང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཕམ་པར་རྒྱག་དགོས་པ་གཙོ་བོ་དེ་རེད། ཁོ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ནས་ཤི་སོང་བ་རེད། ༼བསྟོད་ཚིག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས༽་ནང་གི་བསྟོད་བྱ་དེ་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ། ཧུའུ་ཡའོ་པང་གིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ཆེན་པོའི་སྐབས་ལ་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གི་སྒང་ནས་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་དང་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་བཅས་ལ་དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་སླེབས་པ་རེད། དེའི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་དཀར་འདོན་མ་བྱས་ན་གཞན་པ་ཚོ་ཡོང་ཐུབ་ཀི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་དཀར་འདོན་བྱས་ཚེ་གཞན་པ་ཚོ་རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་དེ་དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ་ལ་བསྟོད་ཆེད་བྲིས་པ་རེད། དེང་སང་རྩོམ་དེ་བཀླགས་ན་ཚིག་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་གྱིས་མི་ཚང་མས་བཀླགས་མི་འདོད་པར་གྱུར་ཡོད་ཀྱི་རེད། གཅིག་བྱས་ན། དེང་སང་གི་གཞོན་ནུ་ཞིག་གིས་གོ་རྒྱུ་ཡང་མ་རེད། དེ་ནི་གཞོན་ནུ་དེའི་སྙན་ངག་གི་གོ་སྟོབས་ལ་སྐྱོན་ཤོར་བ་མིན་པར། སྙན་རྩོམ་དེ་ལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་ཆེ་དྲག་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་དེའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་དང་དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།

སྤྱིར་བཏང་སྙན་ངག་གི་རྣམ་གཞག་གི་སྟེང་ནས་སོང་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་རེད།  རྩོམ་རིག་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བྱེ་བྲག་བྱེ་བྲག་པ་འབྲི་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དགའ་བ་དང༌། མི་དགའ་བ། ཚིག་པ་ཟ་བ། རླུང་ལངས་པ་སོགས་བྱེ་བྲག་གི་སྟེང་ནས་མ་གཏོགས་དངོས་པོ་སྤྱི་མཚན་གྱི་སྟེང་ནས་ཡོང་མི་ཐུབ། བྱེ་བྲག་གི་སྟེང་ནས་ཚོར་བ་ཇེ་གསལ་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་ཟེར་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ལ་ཡིན་དགོས་པའང་རེད། དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་བྲིས་པ་དེ་སྐྱོན་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལ་ལྟ་སྟངས་ཐད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ཁ་མ་བྲལ་བར་འགྲོ་བ་མིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོར་བས་བལྟ་མ་ཐུབ་པ་དེའི་ཐོག་ནས། སྙན་ངག་དང་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་དེའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ནང་མ་གཏོགས་ཚེ་སྲོག་ཡལ་སོང་བ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་གྱི་ཚེ་ཡི་རིང་ཐུང་བཤད་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་ད་ལྟ་བཀླགས་ནའང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ། ལོ་རྗེས་མར་བཀླགས་ནའང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ། གཅིག་བྱས་ན་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རྗེས་ནས་བཀླགས་ཀྱང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་ནས་ཚེ་སྲོག་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་གསོན་ཉམས་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་ཡོད་པ་རེད།

ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཆ་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་མཚམས་ལན་རེར་གསར་བ་བཙལ་གྱི་མེད་འགྲོ་བསམ་གྱི་འདུག དཔེར་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་ལ་མཚོན་ན་ཁོས་མཚམས་ལན་རེར་ལྟ་བ་གསར་བ་འཚོལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཐོག་བརྗོད་སྟངས་གསར་བ་འཚོལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་ནང་དུ། དངོས་པོ་ཞིག་བདེན་པ་རེད་དམ་རྫུན་པ་རེད་ཟེར་ནས་མཐའ་ལ་གཏུགས་ཡོང་ན། ཁྱེད་རང་ཉིད་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་རེད། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བདེན་པ་ཡིན་པ་སུས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་འདུག སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་བདེན་པ་ཡིན་པ་སུས་ཤེས་ཀྱི་རེད་ཟེར་དུས་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་སོགས་སྐོར་ཞིག་གིས་ཤེས་ཀི  རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་སོགས་བདེན་པ་ཡིན་མིན་སུས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་དུས་ངའི་བླ་མས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བ་དང༌། བླ་མ་བདེན་པ་ཡིན་པ་མཐར་གཏུགས་ན་ཁྱེད་རང་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་ཁོ་རང་གི་ལྟ་བ་བཙལ་སྟངས་ཤིག་རེད།

ཁྱོད་ཚོའི་ནང་དུ་མཚན་ཉིད་དང་དབུ་མའི་ལྟ་བ་སྦྱང་མྱོང་མཁན་ཡོད་ཀྱི་རེད། ང་ལ་མཚོན་ན་འདི་ནི་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབ་སྟངས་ཤིག་རེད་བསམ་སོང༌། དེ་གང་ཡིན་ཡང་ཁྱད་པར་མི་འདུག མཐར་ཐུག་ཁོས་དེ་བཤད་དུས་སེང་གེའི་དཔང་པོ་ལ་སྟག སྟག་གི་དཔང་པོ་ལ་གཡག གཡག་གི་དཔང་པོ་ལ་ཁྱི། ཁྱི་ཡི་དཔང་པོ་ལ་བྱི་བ། བྱི་བའི་དཔང་པོ་ལ་འབུ་བཅས་མཐར་ཐུག་འབུ་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད། ཁོང་ལ་ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ནང་བཞིན་དང་བརྩམས་སྒྲུང་གི་འབྲི་སྟངས་མེད་ཀྱང༌། བང་རིམ་སྒྲིག་སྟངས་དང་ལྟ་བ་བརྗོད་སྟངས། ཚིག་བརྗོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧང་སངས་པ་དེ་འདྲ་མང་པོ་འདུག འདི་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་མང་པོ་རྙེད་ཀི་འདུག

དྲུག་པ། ཤུགས་རྐྱེན་བསྡུར་བ།

ཤུགས་རྐྱེན་ལ་རིམ་པ་ཁ་ཤས་འདུག  ཤུགས་རྐྱེན་ཟེར་ནས་ཁ་ནང་ནས་བཤད་བདེ་བོ་ཡོད་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བསམ་བློ་བཏང་ན་དེ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ང་ལ་མོས་མཐུན་ཡོང་བ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་རེད། མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་སྟེང་ལ་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་བསྒྱུར་དུ་བཅུག་པ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཙམ་མ་ཟད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ངའི་བསམ་པ་ནང་བཞིན་བསྒྱུར་ཐུབ་ན་ཤུགས་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། ཤུགས་རྐྱེན་ཁ་ཤས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྐྱེན་རེད། གང་བཤད་པ་ཚང་མ་བདེན་པར་བཟུང་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང༌། བདེན་མིན་ལ་བསམ་བློ་ཙམ་ཡང་གཏོང་མི་དགོས་པ་དེ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། དེ་དད་པའི་ཕྱོགས་ལ་བུད་སོང་བ་རེད།

འདི་ལྟར་བལྟས་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་མི་ཆོད་པ་འདྲ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་མགྱོགས་པོ་རེད། ལྗང་བུས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པའི་ནང་དུ། རྩོམ་རེ་བྲིས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཐེངས་རེ་འགུལ་མྱོང་བ་དང༌། བསམ་བློ་གསར་བ་གཏོང་དགོས་འཁེལ་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད། དེ་བདེན་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་བྲིས་པའི་རྗེས་ལ་སྙན་ངག་གི་ཆུ་ལོག་ཅིག་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒྱུགས་ཡོད་པར་བཤད་ཆོག་པ་རེད། ༼འབྲོང་སྟག་ཐང༽དང༌། ༼འབྲུག་མཚོ།༽ ༼པད་མཚོ་༽སོགས་སྒྲུང་གཏམ་བྲིས་རྗེས་མི་ཚང་མས་བོད་ཡིག་གིས་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ནས་ཡ་མཚན་ཡོད་པ་རེད། དེའི་སྔོན་ལ་བོད་ཡིག་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྙན་ངག་རྩོམ་འབྲི་ཐུབ་པ་ལས་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རིགས་འབྲི་ཐུབ་མི་ཐུབ་ལ་རྩོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཡིག་ཡག་པོ་ཡོད་མཁན་དང་དགའ་མཁན་ཚོས་འབྲི་ཐུབ་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་སླེབས་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ཡིག་ཤེས་མཁན་དང་བོད་ཡིག་ཡག་པོ་མི་ཤེས་མཁན་ཚོས་བོད་ཡིག་གི་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་མི་ཐུབ་ཟེར་དུས་མི་དགའ་ཡང་ཁུངས་སྐྱེལ་ལག་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད། སྐབས་དེར། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་ཡོང་བ་དེས་འབྲི་ཐུབ་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་ཏེ་སྤོབས་པའང་བྱིན་ནས་ཁོའི་ཤུགས་རྐྱེན་གཙོ་བོ་སྤོབས་པའི་ཐོག་ནས་སླེབས་པ་རེད། མི་ཚང་མས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ནས་རྗེས་ལ་འབྲི་མཁན་མང་པོ་བྱུང་བ་རེད།

དགེ་འདུན་འཕེལ་ལ་མཚོན་ན། མི་ཚང་མས་ཁོ་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ཡོད་ཀྱང་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སླེབས་ཐུབ་མེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་སླེབས་མ་ཐུབ་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཁ་ཤས་འདུག དང་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བར་ཐག་རིང་དྲག་ཏེ་རྗེས་ཟིན་མཁན་མེད་སོང་བ་རེད། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་བསྡད་དེ་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་བྲིས་པ་རེད། དེའི་ནང་ན་ང་ཚོས་མ་ཤེས་པ་ཇི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་རྒྱུ་འདུག གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཁོས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ཁམས་བཞི་ཡིན་པ་རྙེད་ཅིང༌། ལྷོ་ཛམ་བུ་གླིང་ཟེར་བ་ནི་ཆོང་བ་ལུ་མང་སའི་ས་ཆ་ཞིག་རེད་ལྟ་བུ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་མ་གཏོགས་དོན་དངོས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ཁམས་བཞི་རེད་ཅེས་བཤད་པ་རེད།

དེའི་རྗེས་ནས་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གཙོ་བྱས་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་སྟེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་འགོར་བའི་རིང་ནང་ཆོས་ཤེས་མཁན་དང༌། རྒྱ་གར་སྐད་དང་སཾསྐྲིཏ། དབྱིན་སྐད་སོགས་ཤེས་མཁན་ཡོད་ཀྱང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནང་བཞིན་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་དཔེ་ནང་རྒྱ་གར་གྱིས་བཤད་ཀྱིན་པ་འདི་རེད་ཟེར་ནས་གསར་དུ་རྙེད་མཁན་སུ་ཡོད་པ་རེད། མ་མཐའ་ཁ་སྣོན་སྣ་གཅིག་རྙེད་མཁན་སུ་ཡོད་པ་རེད། མཐུན་རྐྱེན་དང་སྐད་ཡིག་ཆ་ནས་མ་འཛོམས་པ་མིན་ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནང་བཞིན་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་མ་འདང་བ་རེད། ཕལ་ཆེར་རྗེས་མ་ཡང་ཡོང་ཁག་པོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནང་བཞིན་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་མཁན་དང་སྙན་ངག་འབྲི་མཁན་ཡོང་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལས་ཡར་རྒྱས་སོང་ལོས་ཡོད་བསམ་པ་དང་འབྲི་མཁན་མང་པོ་རེད། ཡིན་ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སེང་གེའི་དཔང་པོ་ལ་སྟག སྟག་གི་དཔང་པོ་ལ་གཡག དེའི་དཔང་པོ་ལ་ཁྱི་ཟེར་བ་ལྟ་བུའི་བཤད་སྟངས་གསར་བ་དང་ཚིག་གི་དོ་ཟླར་ཡོང་མཁན་ད་དུང་ཡོང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་ལ།

བླུན་པོ་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲངས་ཡང།།

མཁས་པ་བླུན་པོའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲངས་པ།།

དེ་ནི་མཁས་པའི་དམ་ཚིག་དང་པོ་སྟེ།།

སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་འབད་པས་སྲུང་བར་བྱ།།

ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མཁས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་ཞིང་མཁས་པའི་རང་ཚུགས་ཀྱི་ས་མཚམས་གསལ་བོ་འཛིན་ཐུབ་མཁན་བྱུང་ཡོད་དམ།  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྩོམ་སྟངས་གསར་བའི་ཐད་སྣེ་ཁྲིད་ཡོད་ལ། ཁོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས།  ཁོས་རང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་དེ་དག་གི་སྤོབས་པ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ་དང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོང་ཁོ་ཐག་རེད།  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསར་དུ་རྙེད་པ་དེ་དག་ཁོ་རང་གིས་རྙེད་མེད་པ་ཡིན་ན། གཞན་ཞིག་གིས་རྙེད་ཀྱི་རེད་དམ་ཟེར་ན་དེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་རེད།

དཔེར་ན། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་ཡི་གེ་གསར་བ་ཁ་ཤས་བསྣན་པ་དེ་གཞན་པ་མ་རེད། ཙ་ཚ་ཛ་གསུམ་རེད། དེ་ཡིན་པའི་རྟགས་ག་རེ་འདུག་ཟེར་བ་ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་རྟགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་གསར་རྙེད་ཀྱི་རྟགས་རེད་ཅེས་ཧ་ཅང་རིག་པ་ཞིབ་མོ་དང༌། རྣམ་དཔྱོད་རྣོན་པོ་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མེད་ཚེ་ང་ཚོས་དེ་རྙེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཡང་དཔེར་མཚོན་ཞིག་ལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དབུ་མེད་དེ་དབུ་ཅན་མགྱོགས་པོར་བྲིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ལས་ལཉྫ་དང་ཝར་ཏུ་ལས་བྱུང་བ་མ་རེད། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་དུས་རྒྱ་གར་ན་ལཉྫ་དང་ཝར་ཏུ་མི་འདུག་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་འགོར་རྗེས་མི་གཞན་པ་ཞིག་གིས་རང་ས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ལྟ་བ་འདི་ཡང་སྐྱར་རྙེད་ཅིང་ཇེ་ཞིབ་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་བོད་པ་མ་རེད། དབྱིན་ཇི་པ་ Sam Van Schalk ཟེར་བ་ཞིག་རེད། ཁོས་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་དབུ་ཅན་ནས་དབུ་མེད་བྱུང་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཞིབ་རྒྱས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ལོ་རེ་ཟུང་གི་སྔོན་ལ་བྲིས་འདུག

རྩོམ་དེའི་ནང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལྟ་བ་དེའི་སྐོར་གླེང་མེད་པས་ཁོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་གིས་རྙེད་པ་འདྲ། ངས་ད་སྔ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་རྙེད་ཟིན་པ་ཞིག་མི་ཞིག་གིས་ཁོང་ལ་མ་བརྟེན་པར་གསར་དུ་རྙེད་ཡོད་མཁན་འདི་ལས་མཐོང་མ་མྱོང༌། འདི་ལ་བལྟས་ཚེ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤོར་བ་ཆེ་དྲག་ནས་ཁོང་གི་རྗེས་ཟིན་དཀའ་བའི་ཚོར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་འདུག

ཁོའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སླེབས་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གཅིག་ནི། ཁོས་གསང་བ་དེ་དག་བཀྲོལ་བའི་དུས་ཚོད་འཕྱི་འདུག དཔེར་ན། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ན། མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་གར་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་འཛིན་ལ་དེ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རིགས་ཐ་ཤལ་གྱི་ནང་གི་ཐ་ཤལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ། བུད་མེད་ཅིག་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བོས་ཚེ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དམའ་འབེབས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་བ་དེ་དད་པ་བྱེད་ས་ཞིག་དང་བྱིན་རླབས་འབྱུང་ས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲར་གྱུར་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་དད་པ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་ནི་དེ་མ་རེད་ཟེར་ནས་བཤད་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་དག་གང་དུ་འཇོག་དགོས་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསང་བ་བརྟོལ་བ་དེ་དག་འུ་ཚོའི་རིག་གཞུང་ནང་དུ་ཤེས་ཀྱང་གཡུག་ས་མི་འགྲོ་བའི་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་ཁོང་གི་ལྟ་བ་ངོས་ལེན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཙམ་ནི་ཡོང་ཐུབ་ཀྱང་ཁོ་ནང་བཞིན་ལྟ་བ་གསར་བ་རྙེད་ཐུབ་དཀའ་རྒྱུ་རེད།

བདུན་པ། རིག་པའི་གཞི་འཛིན་ས་བསྡུར་བ།དང་པོ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་རིག་པའི་གཞི་འཛིན་ས་ཁ་ཁ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐབས་ལ་རང་དབང་ཡོད་དུས་རེད། ཁོས་གཞི་འཛིན་ས་ནི་མི་རིགས་ལ་རྒྱའི་དོན་དག་ཅིག་མ་རེད། སྔོན་མ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་ང་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ་མ་རེད་གསུངས་བྱུང༌། དེ་དུས་བསམ་བློ་མ་འཁོར་ཡང༌། རྗེས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་དོན་དག་ཆེན་པོ་ཞིག་བཟུང་འདུག དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མི་ཡི་རིག་པ་ནི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་བ་གཅིག་གིས་བཟུང་ན་ཡག་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་གུ་ཡངས་མོ་བྱས་ནས་འདུག་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་དུ་ད་ལྟ་ཁྱོད་ཀྱི་མིག་གཉིས་གདོང་དུ་འཕྲེད་དུ་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཐོད་པའི་ཐོག་མིག་གསུམ་པ་ཞིག་གྱེན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་ཏུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་གཅིག་གི་ཐོག་ན་བཤད་བཞིན་པ་དེས་བློ་བཅིངས་ནས་འདུག་མི་རུང༌། དད་པ་ཟེར་བ་ཞིག་དགོས་མཁོ་ཡོད་ཀྱང་དད་པས་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་མེད་པ་བཟོ་མི་རུང༌། སོང་ཙང་ཐ་སྙད་ཚད་གྲུབ་འཇོག་ལ་བློ་མ་བདེ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་སྔོན་མ་བོད་འདི་རླབས་ཆེན་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ཚད་འདི་ལ་ལྷུང་ཡོད་པས་འདི་ལྟར་འདུག་མི་རུང་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུར་མཚོན་ན། གཅིག་ནས་སྙན་ངག་གི་འབོད་ཚུལ་ཡིན་ཡང༌། གུང་ཁྲན་གྱི་གཤིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན།

གྲལ་འགྲིག་པའི་རུ་དཔུང་དེ་ནི།

བོད་གངས་ཅན་གྱི་མི་རབས་གསར་བ་རེད།

ཉོན་དང༌།

འགྲོས་མཉམ་པའི་གླུ་སྒྲ་དེ་ནི།

བོད་གངས་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུའི་གོམ་སྒྲ་རེད།

ཟེར་བ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་མི་མང་པོའི་བསམ་བློ་གཅིག་དང་དབྱངས་གཅིག གོམས་སྟབས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྤྲོད་ཀྱི་རེད་ལ། མཚམས་ལན་རེར། གུང་ཁྲན་གྱི་དམག་དཔུང་གྲལ་བསྒྲིགས་ནས་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཚོར་བའང་སྟེར་གྱི་རེད། ཁོང་གིས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་ལ་རྒྱ་རྩོད་ཀྱིན་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སྤྱིར་བཏང་མི་བཅིངས་འགྲོལ་བྱེད་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་ཞིག་གི་འོག་ནས་ཐར་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་མ་འདྲ་བ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ ལ་ཕབ་བཤུ་དང་ཞུས་དག་བཅས་གྲུབ་བོ།།

༼དགུ་ཆུ་སྐད་འཕྲིན༽་ཚོགས་པས་ཆེད་འགྲེམས་ཞུས།གསུང་བཤད་གནང་མཁན་ཨ་ཁུ་པདྨ་འབུམ་གྱི་གཏམ་བཤད་དངོས་གཞི།

སྔོན་གླེང།

དེ་རིང་ཁ་བརྡ་ཡིན། གཏམ་བཤད་མིན། བརྗོད་གཞི་འདི་ལ་ནམ་རྒྱུན་བསམ་བློ་བཏང་མྱོང་བ་ལས་བང་རིམ་མ་བསྒྲིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་རིང་བང་རིམ་འགྲིག་མོ་དང་གསལ་བོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་མེད་པ་འདྲ།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ནས་ལོ་རེར་ཐེངས་རེར་ང་ཕ་ཡུལ་ལ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་ལ་འགྲོ་དུས་གཙོ་བོ་དཔེ་ཆ་ཉོ་གི་འགྲོ་གི་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་རེབ་གོང་དང་ཟི་ལིང་ནས་སྒེར་གྱི་ཚོང་ཁང་དུ་རྩིག་ངོས་ལ་སྦྱར་རྒྱུའི་པར་མང་པོ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་རྒྱུན་དུ་མཐོང་བའི་པར་གཅིག་ནི་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་པར་དང༌། ཡང་ན་མི་རིགས་ཀྱི་ལར་ཞེན་ཡོད་པའི་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་གསུང་ཚིག་དུམ་བུ་རེ་ཡི་པར་དང་ཁོང་གཉིས་མཉམ་དུ་ཡོད་པའི་པར་མཐོང་གི་འདུག

ཁོང་གཉིས་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བག་ཆགས་མཐུག་པོ་ཡིན་པ་མ་ཟད། པར་སོགས་རྩིག་ངོས་སུ་སྦྱར་བའི་ཚད་དུ་སླེབས་འདུག དེ་ནས་བཟུང་ངས་ཁོང་གཉིས་ལ་དོ་སྣང་སླེབས་ཏེ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ག་རེ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། མཚམས་དང་མཚམས་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བསམ་བློ་ཞིག་འཁོར་ཏེ་བསམ་བློའང་བཏང་བ་རེད། ན་ནིང་ལོ་མཇུག་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་བསྐྲུན་ཁང་གི་གཅོད་པ་ཀླུ་རྒྱལ་གྱིས་ཁོ་ཚོས་ཀྱང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཤིག་དཔར་གྱི་ཡོད།  རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་ཐུབ་བམ་ཟེར་ནས་བཤད་བྱུང༌། རྩོམ་སྤུས་དག་རེ་འབྲི་བར་དུས་ཚོད་འགོར་བ་དང༌། ང་རང་གི་ལས་ཁུངས་ཀྱི་ནང་ལ་ཞུ་དག་བྱེད་རྒྱུ་སོགས་ལས་ཀ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པས་ངས་དེ་ཁས་བླངས་མེད། དེ་དུས་ཀྱང་འདིའི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཞིག་བཏང་བ་ཡིན།  གང་ལྟར་ཁོང་གཉིས་འུ་ཚོའི་མི་རབས་འདིའི་སྐབས་ལ་བྱུང་བ་རེད། ཁོ་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་ས་དང་མི་འདྲ་ས་གང་ཡིན་པ་དང༌། གལ་སྲིད་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་འབྲི་དགོས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་འབྲི་དགོས་པར་ཡང་བསམ་བློ་བཏང་བ་ཡིན། ཉེ་ཆར་དེབ་དེ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡོད་པ་རེད་ཟེར།

དེ་རིང་གཏམ་མ་བཤད་སྔོན་ལ། དཔེ་ཆ་དེ་རག་ཡོད་པ་ཡིན་ན། འུ་ཚོར་བསམ་བློ་གསར་བ་གཏོང་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱང་དེབ་མ་རག་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། ཁྱད་པར་མི་འདུག དེ་རིང་ངས་སྡོམ་ཚིག་འཇོག་དགོས་པ་མ་རེད།  ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ང་རང་ལ་མཚོན་ན། མི་དང་མཉམ་དུ་ཁ་བརྡ་བྱས་ཚེ་ཇེ་གསལ་དུ་ཡོང་གི་འདུག ནོར་ཡོད་པ་དེའང་ཇེ་གསལ་དུ་ཡོང་གི་འདུག་ལ། གསལ་ལ་མི་གསལ་བ་དེའང་གསལ་བོ་ཆགས་ཡོང་གི་འདུག ཁ་བརྡ་བྱས་ན་ང་རང་ལ་མཚོན་ན་ཕན་ཐོགས་འདུག  དེ་རིང་འདི་ནས་ང་གཅིག་པུས་བཤད་པས་འདི་གཉིས་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཤེས་ཐུབ་པ ཆགས་མི་ཐུབ་ན་ཡང༌། ངས་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ང་ཚོའི་དཀྱིལ་ལ་བཞག གཞན་པ་ཚོས་ཀྱང་དེའི་ཐོག་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཚང་མ་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་གྲོས་བསྡུར་རེ་བྱས་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཇེ་གསལ་དང༌། ཇེ་དག་ཏུ་འགྲོ་རྒྱུར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱི་རེད་བསམ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག

གཏམ་བཤད་མ་བྱས་སྔོན་ལ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བྱས་ཆོག་པ་ཞུ།  གསལ་བསྒྲགས་འདི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། ཚང་མས་ཤེས་གསལ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༣ ལོར། ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འཁྲུངས་ནས་ལོ་བརྒྱ་འཁོར་བའི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་པ་རེད། དེའི་དཔེ་ཆ་ད་བར་དཔར་མྱོང་མེད། ད་ལྟ་ང་ཚོས་དཔེ་ཆ་པར་སྐྲུན་དང་རྩོམ་ཡིག་དྲ་ཐོག་ལ་འཇོག་པའི་ལས་དོན་ཞིག་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད།  དཔེ་ཆ་ནི་རྗེས་དྲན་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་ལ་འཁྱེར་ཡོང་བའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རི་མོ་དང་འདྲ་པར་གྱི་རིགས་ཡིན།

དེའི་ནང་གི་རི་མོ་སྐོར་ཞིག་ཚོགས་འདུ་དེའི་ཐོག་ལ་ཐེངས་དང་པོར་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་ཡོད། དགེ་ཆོས་ཀྱི་རི་མོ་ཕྱག་བསྟར་མ་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང༌། ཀན་ལྷོ་ནས་ཡོང་བའི་ཆུ་ཚོན་རི་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དང༌། འཇར་མན་ནས་ཁོང་གིས་བྲིས་པའི་སྐྱ་བྲིས་རི་མོ་སུམ་ཅུ་རག་ཡོད་པ་རེད། རི་མོའི་སྐོར་ཆ་ཚང་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ད་རེས་ཐེངས་དང་པོ་རེད། རི་མོའི་སྐོར་དེ་གཉིས་གཙོ་བྱས་ཏེ་ཁོང་གི་བརྗེད་ཐོའི་འབྲི་དེབ་ཞིག་དང༌། རྡོ་ནོལ་ལོ་པེ་སི་ཡིས་(Donald Lopez)བྲིས་པའི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་མི་ཚེ་དང་གསུང་རྩོམ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག རི་མོ་བསྐྱར་ཞིབ་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག མགོ་བརྗོད་ལ་ངས་ ༢༠༠༣ ལོའི་ཚོགས་འདུའི་རིམ་པ་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་རྩོམ་གཅིག་ཡོད། དེབ་འདི་ན་ནིང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ་དཔེ་བསྐྲུན་བྱས་ཟིན་ཡང་སྒོ་འབྱེད་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ལ་གསུང་བཤད་བོད་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཚང་མ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང༌། དབྱིན་སྐད་དུ་བཤད་པ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཚར་ཡོད། འདི་ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་དཔེ་ཆ་དེ་སྒོ་འབྱེད་དང་མཉམ་དུ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་ཡོང་བའི་གསུང་བཤད་ཆ་ཚང་ཀུན་ཕན་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པའི་ལ་རྩེ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དྲ་བའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་བཀྲམ་རྒྱུ་ཡིན།

དེ་མ་ཡིན་པའི་སུད་སི་ན་ཡོད་པའི་ལུའུ་ཁི་ཧྲད་ལིར་གྱི་བཅར་འདྲི་སྐོར་ཞིག་ཡོད། ཁོས་འབུམ་རམས་པའི་ཆེད་རྩོམ་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐོར་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ཁོས་༼ཡིད་ཕྱུང་བའི་གྲྭ་བ་༽ Angry monk ཟེར་བའི་དངོས་བརྗོད་གློག་བརྙན་ཞིག་ཀྱང་བཟོས་ཡོད་པ་དེ་བཟོ་སྐྲུན་བྱེད་ཆེད་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དངོས་སུ་ཐུག་མྱོང་མཁན་དང༌། སློབ་མ། འབྲེལ་བ་ཡོད་མཁན། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་མི་སྣ་བཞི་བཅུར་ཉེ་བ་བཅར་འདྲི་བྱས་ཡོད་པ་རེད། བཅར་འདྲི་དེ་དག་གློག་བརྙན་ནང་ཉུང་ཉུང་རེ་མ་གཏོགས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། བོད་ཡིག་ནང་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཁ་བརྡ་དྲ་བར་བཀྲམས་ཟིན་པ་རེད། དེའི་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ཡོད་པའི་བཅར་འདྲི་དག་ཁོའི་དཔེ་དེབ་ནང་ཡོད་པ་མ་གཏོགས་ད་བར་བཀྲམས་ཡོད་པ་མ་རེད།

ཉེ་ཆར་ང་ཚོས་ལུའུ་ཁི་ཧྲད་ལིར་ལ་འབྲེལ་བ་བྱས་ནས་ང་ཚོས་ཚོགས་འདུའི་གཏམ་བཤད་ཚང་མ་དྲ་ཐོག་དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། དེ་དང་མཉམ་དུ་ཁོང་གི་བཅར་འདྲི་དེ་དག་གི་བརྙན་ཐག་དང་ཡི་གེ་ཚང་མ་མཉམ་དུ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་ན་ཟེར་ནས་ཞུ་དུས། ཁོང་གིས་ཡིན་ད་ཡིན་དཔར་བསྐུན་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་ཟེར་གྱི་འདུག ང་ཚོས་དབྱིན་ཡིག་གི་བཅར་འདྲི་རྣམས་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་བཞིན་པ་ཡིན། བཅར་འདྲི་བྱེད་སའི་ནང་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བཙོན་འཇུག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དབྱིན་ཇིའི་  ཧིག་ཌི་རི་ཆར་ཌི་སོན་  སོགས་མི་སྣ་གལ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་ང་ཚོའི་དེབ་དང་མཉམ་དུ་དྲ་བའི་ཐོག་བཀྲམ་གྱི་ཡོད། དེའི་ཐོག་ལ་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གི་འདྲ་པར་གྱི་སྐོར་དང༌།  འདོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ངོ་བཤུས་དང་པོ་དང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བརྗེད་ཐོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་ཆ་ཚང་བཅས་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༢ ཉིན་བཀྲམ་གྱི་ཡོད། རྗེས་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟར།  ནེའུ་ཡོག་ན་ཡོད་པའི་བོད་པ་ཐུགས་སྣང་ཡོད་པ་རྣམས་མང་ཙམ་ཞིག་ཕེབས་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདི་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་དུས་ཚོད་ཅུང་བཟུང་སོང་ཡང་དགོངས་པ་མ་ཚོམས།

དང་པོ། འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་སྤྱི་ཚོགས་བསྡུར་བ།

བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་བབ་ན་༼དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་༽ཞེས་པ་དེ་རེད།  དང་པོ། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྐྱེས་ས་དང་འཚོ་བ་རོལ་ས། འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ན་བསམ་སོང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༡ ལོར་གྲོངས་པ་རེད། དེ་ནས་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་རེད། གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བཤད་ཕྱོགས་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་དུས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བའི་མཇུག་བསྡུས་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་དུས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། དེ་དུས་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་ང་ཚོའི་མི་ཐོག་འདི་ལ་སྤྱི་ཚོགས་གསར་པའི་ནང་ལ་སྐྱེས་ཏེ། དར་དམར་འོག་ནས་འཚར་ལོངས་བྱུང་ཟེར་བ་ལྟར་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ང་ཚོའི་གྲས་གཅིག་པ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་གསར་བའི་ནང་སྐྱེས་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་སྤྱི་ཚོགས་གསར་རྙིང་ཟེར་བ་ནི་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་བརྗོད་སྟངས་ཤིག་རེད། འདིའི་དབྱེ་བ་ནི་མི་དམངས་ཀྱི་གོ་གནས་ཐོག་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་བརྒྱུད་མྱོང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་ཤེས་ཀྱི་རེད། སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བ་ནི་མི་དམངས་ལ་བཤུ་གཞོག་དང་གཉའ་གནོན་བྱེད་ཡུལ་ཞིག་དང༌། སྤྱི་ཚོགས་གསར་བ་ཟེར་བའི་མི་དམངས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་རང་གི་ལས་དབང་གི་བདག་པོ་ཆགས་ཡོད་པ་བཤད་ཀྱིན་པ་དེས་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།

བཤད་ཚུལ་དེ་ལ་མོས་མཐུན་ཡོད་མེད་དེ་གལ་ཆེན་མ་རེད། གལ་ལྟར་ཡང་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་སོགས་ཚང་མར་གནམ་ས་གོ་ལྡོག་པའི་འགྱུར་བ་ཞིག་སླེབས་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་དུས་འགྱུར་བ་སོང་ནས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ཀྱང་སླེབས་ཟིན་པ་མ་ཟད། ཁོང་གི་ནང་ལའང་སོང་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ སམ་ ༢༠༠༣ གང་རུང་ལ་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་ནེའུ་ཡོག་ལ་སླེབས་སོང༌། དགོང་མ་གཅིག་ངེད་ཚང་ལ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་ང་ཚོས་ཁ་བརྡ་བྱས་པ་ཡིན། དེ་དུས་འབའ་བ་ཕུན་ཚོགས་དབང་རྒྱལ་གྱིས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ལྷ་སར་འགྲོ་རྒྱུ་བྱེད་དུས་བཅིངས་གྲོལ་དམག་གི་ལྔ་དཔུང་ཁྲིད་མཁན་ཝང་ཆིས་མིན་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཟེར་བའི་མཁས་པ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་ལ་ཅིག་བལྟ་རུ་འགྲོ་རོགས་ཟེར་ནས་མངགས་བཅོལ་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར་གྱི་འདུག དེའི་རྗེས་ཁོ་རང་ཡང་དམག་མི་དང་མཉམ་དུ་ལྷ་སར་འབྱོར་དུས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་ཚར་འདུག ཁོས་མངགས་བཅོལ་སྐོར་སྐད་ཆ་དྲིས་པར། དཔོན་པོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་བལྟ་རུ་སོང་བའི་སྐབས་ལ། སྨན་གྱིས་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་མེད་པའི་ཚད་དུ་སླེབས་ཡོད་འདུག གང་ལྟར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དོན་སྙིང་ཡོད་ཀྱང་མེད་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་བ་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བཅིངས་གྲོལ་དམག་ལྷ་སར་སླེབས། ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་གི་ཤེས་ཡོན་སྦྱང་སའི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་མཇུག་བསྡུས་ནས་གསར་བ་ཞིག་གི་འགོ་འཛུགས་པའི་དུས་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྲོངས་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་པ་རེད། གཅིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རྙིང་པ་མཇུག་བསྡུས་ནས་བུད་སོང་བ་དང༌། གཅིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་གསར་བ་འགོ་བཙུགས་ནས་སྐྱེས་པ་རེད། འདི་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་འཚར་ལོངས་བྱུང་སའི་ཁྱད་པར་རེད།

གཉིས་པ།  སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་བསྡུར་བ།

གཉིས་པ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་ང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་བརྒྱུད་རིམ་རེད། གོ་ཐོས་ལ། ཁོང་རྒྱ་གར་ལ་མ་སོང་བར་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་འཇོག་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཚེ། ལྷ་རམས་པའི་མཚན་ཐོབ་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཆ་ཚང་བ་དང༌། ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་གི་ལམ་ནས་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཐོག་ཁོང་རིག་པ་ཧ་ལས་པའི་ཡག་པོ་དང༌། དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལ་བལྟ་རྒྱུར་དགའ་བས་རྒྱལ་རབས་དང་ཆོས་འབྱུང༌། མཁས་པ་རེ་རེའི་གསུང་ཕྲན་བུ་ཚུན་ཆད་ལ་ངེས་པ་ཡོད་པའི་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། སྐབས་དེར་རང་གིས་གང་ཤེས་འདོད་པ་དང་གང་སྦྱང་འདོད་པ་དེ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཐོག་ན་བཀག་རྒྱ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བཀག་རྒྱ་མེད་པར་ཧ་ཅང་རང་དབང་རེད། རང་དབང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་རྒྱ་གར་ལའང་སླེབས་ཏེ་ཁོང་གིས་བཤད་བཞིན་པའི་རིག་གསར་རམ་ཚན་རིག་གི་ངོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟ་སྟངས་སོགས་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང༌། ཧ་ཅང་ཞིབ་མོས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ནས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ནི་ཁོང་གི་རི་མོ་རེད། བོད་ཀྱི་འབྲི་སྟངས་ལྟར་ན། ཐིག་རྩ་ལྟར་སྔོན་མ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་བསྐྱར་བྲིས་འདུག་རྒྱུ་དེ་རེད། ཁོང་གི་རི་མོ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་དངོས་པོའི་གཤིས་ལུགས་འཚོལ་བའི་ཕན་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བའི་དེང་སང་གི་རི་མོ་རེད། དེང་རབས་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན། རི་མོ་འབྲི་མཁན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཤེས་སྟངས་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡྀན་ཟེར་གྱི་འདུག དེ་ཡིན་ཡང་ཡིན་རྒྱུ་རེད། ཁོང་གིས་བྲྀས་པའི་རི་མོ་དེ་དག་གིས་ཡིག་ཐོག་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་མང་པོ་ཞིག་རི་མོའི་ལམ་ནས་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་བཏང་ཡོད་པ་རེད། གང་ལྟར་ཁོང་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ལམ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ནུས་པའང་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཁ་ཤས་ན་བློ་དང་རྣམ་དཔྱོད་བསྐྱེད་བསྲིངས་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་དང་ནུས་པ་ཡོད་པ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ལ་མཚོན་ན་ཧ་ཅང་ཆ་མི་ཚང་བ་ཞིག་རེད། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༣ ལོར་སྐྱེས་པ་རེད། སྐབས་དེར་དགོན་པར་སློབ་སྦྱོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཁ་ཆད་ཟིན་པས་ཁོང་དགོན་པར་སློབ་སྦྱོང་དུ་སོང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་བསམ། སློབ་གྲྭའི་ལམ་ལུགས་ཡིན་ཡང་དགུ་རོང་ཧ་ཅང་གི་ས་ཁུག་ཀྱོག་ཡིན་པས་སློབ་གྲྭ་མགྱོགས་པོ་འཛུགས་ཐུབ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་བསམ། གལ་སྲིད་བཙུགས་ཀྱང་དགེ་རྒན་དང་སློབ་ཁང་གི་མཐུན་རྐྱེན་འཛོམས་པོ་ཞིག་ཡིན་རྒྱུ་མ་རེད།  འདི་ངའི་རང་གི་ཉམས་མྱོང་ཐོག་ནས་བཤད་པ་ཡིན། ངའི་སྡེ་བ་ཁུལ་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད། ཁུལ་དང་རྫོང༌། རོང་བོ་དགོན་ཆེན་སོགས་ཡོད་ས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐྱེས་ས་ལས་ང་སྐྱེས་ས་གྲོང་ཁྱེར་རེད་ཟེར་ཆོག་གི་རེད། དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང༌། ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ནང་དུ་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་དུས་ང་སློབ་གྲྭ་འགྲོ་མཁན་ཐོག་མའི་གྲས་རེད། ངའི་སྤུན་ཆེ་བ་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡང་ཁོང་ང་ཚོའི་སྡེ་བའི་ནང་མ་ཡིན་པར་རྫོང་ཐོག་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ལ་སོང་འདུག  ང་ཚོར་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དེར་སློབ་ཁང་གཅིག་ཏུ་འཛིན་གྲྭ་གཉིས་ཚུགས་དགོས། སྡེ་བ་གཅིག་གི་སློབ་གྲྭར་དགེ་རྒན་གཅིག་ལས་མེད་པའི་མཐུན་རྐྱེན་འོག་ང་ཚོ་སློབ་གྲྭ་ལ་སོང་བ་རེད། དགུ་རོང་ལ་སྐབས་དེར་ཕལ་ཆེར་མཐུན་རྐྱེན་དེ་ཡང་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ། མཐུན་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བོ་བཤད་དཀའ་ཡང༌། མ་མཐའ་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིག་གི་ཐོག་ཚུགས་ཡོད་པར་བཤད་ན། སློབ་གྲྭ་དེའི་ནང་མང་པོ་སློབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། གཙོ་བོ་སྐད་ཡིག་དང་རྩིས་རིག་གཉིས་བསླབ་ནས་འབྲི་ཀློག་རེ་དང༌། རྩིས་རིག་ལས་སྣོན་རྩིས་དང་འཕྲི་རྩེས་རེ་ལས་སློབ་རྒྱུ་ཡོད་པ་མ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགུ་རོང་ནས་སློབ་གྲྭ་སོང་ཡོད་ཚེ། སློབ་གྲྭའི་གནས་སྟངས་འདི་ལས་མི་སྡུག་ན་འདི་ལས་བཟང་ཐབས་ཡོད་པ་མ་རེད། གཅན་ཚ་རྫོང་ཐོག་ནས་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡོད་ཚེ་ངས་མི་ཤེས།

དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕལ་ཆེར་སློབ་ཆུང་དེ་ཆ་ཚང་བ་དང་ཚད་ལྡན་པ་ཞིག་འགྲོ་ཐུབ་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད། སློབ་ཆུང་ཚར་བའི་མཚམས་ལ་སླེབས་དུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༦ ཟླ་ ༥ བའི་ནང་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་སླེབས་པས་ཚང་མ་གསར་བརྗེའི་ནང་ཞུགས་ཏེ་གཏོར་བཅོམ་བྱས་པ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་སླེབས་དུས་ང་སློབ་རིམ་གསུམ་པ་ཚར་མ་ཚར་གྱི་མཚམས་ཤིག་རེད། དེ་དུས་ད་དུང་སློབ་སྦྱོང་གང་འཚམ་འདུག སློབ་རིམ་བཞི་བར་སླེབས་དུས་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ཚང་མ་འཐོར་ཏེ་སློབ་གྲྭར་སོང་ཡང་ཆོག་ལ་མ་སོང་ཡང་འགྲིག་གི་འདུག ང་ཚོ་ཆུང་དྲག་ནས་དེ་དུས་ཁྲོམ་སྐོར་དང་གཏོར་བཅོམ་ནང་ལ་དགོས་ཀྱི་མི་འདུག དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སྐབས་དེར་ང་ལས་ལོ་ཅུང་ཙམ་ཆེ་བས་དེའི་ནང་ཞུགས་པའི་ནུས་པའི་འདང་དུས་རེད། སྐབས་དེར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ལས་འགུལ་ཚ་ཚ་འུར་འུར་དེའི་ནང་མི་ཚང་མ་ཞུགས་ཀྱི་ཡོད་པས་ཁོང་འདུག་བསམ་རུང་འདུག་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། སློབ་ཆུང་གི་ཐོག་ནས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། སློབ་སྦྱོང་ཆ་ཚང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་ཡོད་པ་མ་རེད།

དེ་ནས་འབྲིང་རིམ་རེད། འབྲིང་རིམ་ནི་རྨ་ལྷོ་ཀྲིག་གི་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་རེད། དེ་དུས་རྨ་ལྷོ་ཀྲིག་གི་རྫོང་ཁག་བཞི་བོ་ན་སློབ་འབྲིང་མ་གཏོགས་ཡོད་པ་མ་རེད། མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་རྒྱང་བསྒྲགས་ཁང་གི་ཕུར་བ་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞིག་ཡོད་པའི་ནང་དུ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཟི་ལིང་ལ་མཚོ་སྔོན་མི་དམངས་རྒྱང་བསྒྲགས་ཁང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་དུ་ཡོང་དུས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོ་རེད་ཟེར། དེ་ཡིན་དུས་རིག་གནས་བརྗེ་ལངས་པའི་ལོ་དེར་ཁོང་སློབ་གྲྭར་སོང་འདུག་པ་དང༌། ཚ་ཚ་འུར་འུར་གྱི་སྐབས་ལ་མཐར་ཕྱིན་ནས་ཟི་ལིང་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་དུ་སོང་འདུག་པས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་བོད་ལ་དང་པོ་ཡོང་དུས་རྒྱ་ནག་ནང་བཞིན་ངར་ལངས་ཡོད་པ་མ་རེད། ངར་ལངས་པའི་དུས་སྐབས་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ དང་༡༩༦༨ ལ་རེད།

སྐབས་དེར་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་རོང་བོ་དགོན་པའི་ནང་རྒྱུགས་མཁན་སྔོན་ཐོན་པ་སྔ་དཔུང་གི་གྲས་རེད། མྱི་བཟང་ངན་གྱི་དབྱེ་བ་མེད་པར་ཚང་མ་རྒྱུགས་དགོས་པ་རེད། ང་འགྲོ་གི་མིན་ཟེར་ནས་འདུག་ས་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་དུས་ཡོད་ཚད་ལ་འཐབ་རྩོད་དང། དགོན་པ་གཏོར་བ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཚང་མ་གསར་བུ་རེད། ངར་ཡང་ལངས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭའི་ལོ་གསུམ་པོའི་རིང་ལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་གོ་སྐབས་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོང་མེད་པ་གསལ་བོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭ་ནས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལོ་རྗེས་མ་ཕྱི་ལོ ༡༩༧༠ ལོར་ང་དགེ་རྒན་སློབ་གྲྭར་སོང་བ་རེད། ལོ་དེར་སློབ་གྲྭའི་སྒྲིག་གཞི་ཕྱིར་བཅོས་ནས་སློབ་གྲྭ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང༌། སློབ་དེབ་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྔོན་གྱི་སློབ་དེབ་ཚང་མ་དུག་རྩྭ་ཡི་ནང་ལ་སོང་ཡོད་པས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་གི་མ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་སྐབས་ལ་ཚང་མ་འུར་ལངས་ནས་སློབ་དེབ་སྒྲིག་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོར་སློབ་དེབ་མེད་པར་སྐད་ཡིག་ལ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་བཏུས་བཀླགས་བསྡད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཡོད་དུས་ང་ཚོ་ལས་ཀྱང་སྨྱོ་བཞིན་པའི་སྐབས་རེད། ང་ཚོ་ཡོད་དུས་ཁྲོམ་སྐོར་ལ་འགྲོ་བ་དང༌། མི་ངན་རིགས་བཞི་དང་ལྷ་འདྲེ་གདོན་བགེགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ལེ་ཚན་རྫོགས་ཡོད་ཀྱང་སློབ་ཁྲིད་ཡག་པོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ན་ཡོད་དུས་མང་ཆེ་བ་གསར་བརྗེའི་ནང་ལ་ཞུགས་ཡོད་པས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཨེ་ཡོད།

གཞན་ཕུར་བས་བཤད་པ་ལྟར་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སློབ་གྲྭ་ནས་ཐོན་པ་ནས་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཟེར་བ་འདི་རྩ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་ཡོད་ས་རེད། ལྐོག་ནས་དཔེ་ཆ་མང་པོ་ཀློག་པ་དང་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་དཔེ་རྙིང་གི་རིགས་རྒྱུན་དུ་བཀླགས་ཀྱི་འདུག་ཟེར། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་སྐབས་ལ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་འཐོར་སོང་བས། རྗེས་ལ་བཟོ་ཞིང་དམག་གི་སློབ་གྲྭ་བཙུགས་པ་རེད། ཁོ་བཟོ་ཞིང་དམག་གི་སློབ་གྲྭ་ལ་སོང་བ་རེད། སློབ་གྲྭ་དེ་ནས་ལོ་གསུམ་བསྡད་ན་ཆོག་གི་རེད་ལ་ཡིག་ཚད་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཤེས་ཚད་ལ་བལྟ་གི་མ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང༌། ཟླ་བ་བློ་གྲོས། མཚོ་སྔོན་གྱི་སངས་རྒྱས་སྐྱབས་དང༌། རྩིས་རིག་ལ་མཁས་པའི་སངས་རྒྱས་རྒྱལ་སོགས་སློབ་གྲྭ་འདི་ལ་སོང་བ་རེད། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཁོང་ཚོ་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་ཤེས་ཡོན་པ་སྐོར་ཞིག་བྱུང་བ་རེད།  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ཡང་དེའི་གྲས་ཀྱི་རེད། དེ་དུས་ཟླ་བ་དང་ཁོ་ཚོ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གླིང་ནས་སློབ་གྲོགས་རེད། རྗེས་ལ་ཟླ་བ་དང་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ལོ་གསུམ་བཞི་ཞིག་ལ་བསྡད་པ་རེད། ཟླ་བས་བཤད་ན། ཁོ་ཚོ་སློབ་གྲྭར་ཡོད་དུས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བོད་མཁས་པ་མི་ཕམ་དགེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་འགྲེལ་དེ་ལྐོག་ནས་བཀླགས་ཀྱི་འདུག་ཟེར། དེ་དུས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ཆ་བཀླགས་ཆོག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཡོད་པའི་དུས་ཡིན་ནའང་རེད། ཟི་ལིང་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་དུས་ཡིན་ནའང་རེད། གང་ལྟར་ཁོང་ལ་སློབ་སྦྱོང་མ་ཐོབ་ཀྱང་ཁོ་རང་གི་ངོས་ནས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཡང་ཡང་བཀླགས་ཡོད་པ་འདྲ།

དགེ་ཆོས་དང་རང་གྲོལ་གཉིས་བསྡུར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སློབ་གསོ་དང་ཤེས་ཡོན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པ་དང༌། དཔེ་ཀློག་ཚད་མེད་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་པ། རང་དབང་བེད་སྤྱོད་མང་དུ་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་པ། དེའི་སྟེང་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མིག་དབང་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་བཅས་མཐུན་རྐྱེན་བཞིས་ཁོང་གི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཤེས་ཡོན་བསྐྲུན་འདུག  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནི་ཤེས་ཡོན་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཉག་ཕྲ་བའི་སྐབས་ཤིག་ལ་ཤེས་ཡོན་ཆ་མི་ཚང་བའི་དུས་ཚོད་ཅིག་དང༌། ཧ་ཅང་བཀག་རྒྱ་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ནས་རྣམ་དཔྱོད་དང་ཤེས་ཡོན་སྤེལ་བ་རེད། རང་གྲོལ་གྱི་ཚད་དང་ལྡན་པའི་སློབ་སྦྱོང་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ རྗེས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཡིག་ཚད་བཏང་ནས་འགྲོ་དགོས་པའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་སྦྱོང་དེ་རེད། དེའི་སྔོན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་ཚང་མ་ཁོ་རང་གི་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱང་བ་མ་གཏོགས་ཚད་ལྡན་སློབ་སྦྱོང་ཐོབ་ཡོད་མ་རེད། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་ཐོག་ནས་མཁས་པ་ཆགས་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།

གསུམ་པ།  རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་རྩལ་གྱི་མ་རྩ།

ངས་དོ་སྣང་བྱུང་བ་ལྟར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བ་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་མགོ་བཙུགས་འདུག འུ་ཚོས་ད་བར་རྙེད་པའི་རྩོམ་ཡིག་མང་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་བའི་རྗེས་ནས་བྲིས་པ་རེད། རྒྱ་གར་ལ་མ་སོང་གོང་བྲིས་པའི་རྩོམ་འདུག་གམ། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༠༣ ལོར་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ལོ་སུམ་ཅུ་ཙམ་ནས་རྩོམ་འབྲི་རྒྱུའི་མགོ་བཙུགས་འདུག དེ་ལ་བལྟས་ནས་བཤད་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལ་མཚོན་ན། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་རིམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཚར། དཔེ་ཀློག་ཀྱང་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས།  ཕྱི་རོལ་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་གང་ལ་གང་འཚམ་ཞིག་མཐོང་བའི་སྟེང་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ལྟ་བ་ཞིག་ཀྱང་རྙེད་ཡོད་པའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ཐོག་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་འགོ་བཙུགས་འདུག ཁོང་གིས་རྩོམ་འབྲི་དུས་ལོ་ཅུང་ཆེ་ཡང་ཤེས་ཡོན་དང་ལྟ་བའི་རྒྱབ་ལྗོངས་མཐུག་པོ་རེད། རྡོ་ནོལ་ལོ་པེ་སི་༼Donald Lopez༽་ཡིས་ཁོང་ཚད་མ་རིག་པ་བ། སྙན་ངག་པ། རྩོམ་འབྲི་བ། རི་མོ་བ། སྐད་རིགས་སྨྲ་བ། ཡིག་བསྒྱུར་བ། ས་རྒྱུས་སྨྲ་བ། ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ། སྤྱི་ཚོགས་དཔྱད་བརྗོད་པ། ཆགས་སྲེད་འཁྲིག་སྦྱོར་ཞིབ་འཇུག་པ། རྩི་ཤིང་སྔོ་ལྡུམ་ཞིབ་འཇུག་པ། གསར་འགོད་པ། མིའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རིག་པ་སྨྲ་བ་སོགས་ཡིན་པར་བཤད་འདུག་པ་འདི་ཡང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་གི་བརྗོད་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཐོག་ནས་ལོས་ཡིན།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྩོམ་འབྲི་དུས་ཧ་ཅང་གཞོན་གཞོན་རེད། ཁྱོད་ཚོས་དོ་སྣང་བྱས་ཡོད་མེད་གང་ཤེས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༦ ལོའི་ལོ་མཇུག་ནས་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོ་མཇུག་རྫོགས་སོང་བ་རེད། ཕྱི་ལོ ༡༩༧༧ ལོ་ནས་མི་ཚང་མར་སྲིད་ཇུས་ལྷོད་པའི་ཚོར་བ་ཡོང༌། མཁས་པ་ཚོས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ཚགས་པར་སྟེང་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྤེལ། རྒྱང་བསྒྲགས་ནང་ནས་ཀྱང་གེ་སར་སྒྲུང་དང༌། གླུ་ཡང་གོ་རྒྱུ་བྱུང་སྟེ་གཞི་ནས་ལྷོད་ཡངས་ཀྱི་འགོ་བཙུགས་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ དང་ ༡༩༧༨ གང་ཡིན་གསལ་བོ་མི་དྲན་ཡང༌། དེ་དུས་རླུང་འཕྲིན་རྒྱལ་ཟེར་བ་ཞིག་གིས་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་རྩོམ་འབྲི་གི་རེད། ཚིགས་བཅད་དེ་དག་ཚིག་རྐང་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་རྩོམ་དང་ཚིག་རྐང་གསུམ་པ་དང་བཞི་བ་གཉིས་དེ་ཁོ་རང་གིས་བྲིས་པ་སྐོར་ཞིག་ཐོན་གི་རེད། དེ་ཚོའི་རྩོམ་པ་པོ་ངས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རེད་བསམས་བསྡད་ཡོད། གང་ལྟར། ཁོས་འཕྱི་མཐའ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༧༨ ནས་རྩོམ་འབྲི་རྒྱུ་འགོ་བཙུགས་འདུག དེ་ཡིན་ན་ཁོས་རང་ལོ་ཉེར་བཞི་ཙམ་ནས་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་འགོ་བརྩམས་འདུག

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་ཁོང་གཉིས་ལ་གཅིག་ནས་ལོ་ཡི་ཁྱད་པར་དང༌། གཉིས་ནས་རྩོམ་འབྲི་བའི་མ་རྩའི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་འདུག  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སློབ་སྦྱོང་ཆ་ཚང་བ་དང༌། མཐོང་རྒྱ་ཐོས་ཆེན་པོ། ཁོང་ལ་རང་སྟེང་གི་རི་མོའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དེ་འདྲའི་མ་རྩ་ཆེན་པོའི་ཐོག་ནས་བྲིས་འདུག དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མཚོན་ན། རང་ཉིད་ལ་སྐྱེས་སྟོབས་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས། སྦྱང་སྟོབས་ཀྱི་ངོས་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་བསྡུར་རྒྱུ་མི་འདུག  ཁོང་གཉིས་ལ་གནམ་སའི་ཁྱད་པར་ཤོར་གྱི་འདུག འདི་ཁོང་གཉིས་ཀའི་རྩོམ་འབྲིའི་མ་རྩའི་ཁྱད་པར་རེད།

བཞི་བ། ཤེས་ཡོན་གྱི་སྡེ་ལ་མཛད་རྗེས་བསྡུར་བ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ་ལ་བལྟས་ནའང་འདྲ། ཁོང་དང་རྒྱུས་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པ་དང་རྩོམ་ལ་བལྟས་ནའང་འདྲ། ཁོང་ལ་གཤིས་ཀ་མ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི། ཁོང་གིས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དུས་ཤེས་ཡོན་གསོག་པ་དང་མཉམ་དུ་དོགས་པའང་གསོག་གི་འདུག ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་ལྟ་བ་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་སླེབས་པ་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་ཤིང་ཏོག་ཅིག་ཡིན་ཡང་དེ་ག་རེ་ཡིན་ནམ་བསམ་པའི་དོགས་པ་མང་པོ་གསོག་གི་འདུག རྗེས་ལ་ཁོས་ཞིབ་འཇུག་གི་དུས་ཚོད་ལ་ཐོན་དུས་ཁོས་གཙོ་བོ་ག་རེ་བཙལ་འདུག་ཟེར་ན། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་བྱུང་བའི་རྣམ་རྟོག་དང་དོགས་པ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ལན་བཙལ་འདུག དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་ལ་ཤེས་ཡོན་མང་པོ་རྒྱས་པ་རེད།  དཔེར་ན། རྒྱ་གར་གྱི་སྔོ་རྩྭའི་རིགས་མང་པོ་ངོས་འཛིན་དང༌། རྒྱ་གར་གྱི་མིའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས། སིངྒ་ལའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་སོགས་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་བཀླག་ན་ཤེས་ཀྱི་རེད། དེ་རིང་བཀླགས་ན་དེ་རིང་ཡང་ཤེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་སང་ཉིན་བཀླགས་ན་སང་ཉིན་ཡང་ཤེས་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག སྐད་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་ཁུངས་སོགས་ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་རེད། ཁོང་གིས་ཆོས་སྦྱང་ཞོར་ཏུ་བྱུང་བའི་དོགས་པ་མང་པོ་ལ་ལན་འཚོལ་བའི་ཞོར་དུ་ཤེས་ཡོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་རྙེད་འདུག  ཁོང་གིས་ང་ཚོར་སྤྲོད་དུས་ག་རེ་སྤྲོད་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ན། ད་བར་དུ་དོགས་གཞིར་ལུས་པ་ཞིག་ལ་ལན་ཞིག་བཙལ་ནས་བོད་ལ་སྟེར་རྒྱུ་ནི་ཁོང་གི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བརྗོད་གཞི་གཏིང་ཟབ་མོ་ཞིག་དང༌། རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ང་ཚོར་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་རྒྱུ་ཁོའི་དམིགས་ཡུལ་མ་རེད། ཁོང་དེའི་སྟེང་ལ་འགྲོའང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་རེད། གོང་ནས་ཁོང་གི་སློབ་སྦྱོང་གི་གནས་སྟངས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ཁོང་དེ་འདྲའི་བརྗོད་གཞི་རྒྱ་ཆེ་པོ་ཞིག་གི་སྟེང་ལ་འགྲོ་བའི་ནུས་པ་དང་རྒྱབ་ལྗོངས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོས་བོད་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལ་རྩོམ་སྟངས་གསར་བ་ཞིག་འདྲེན་རྒྱུ་དེ་ཁོའི་ནུས་པ་རེད། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ཐོན་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་གཅིག་ངའི་གྲོགས་པོ་བན་ཁོ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སོང་ནས་ཕྱིར་སླེབས་སོང༌། སྐབས་དེར་ཁོས། དེང་སྐབས་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ནང་དུ་ངའི་ཤ་དང་ངའི་ཁྲག ངའི་སྙིང་གིས་བཀང་ནས་འདུག་ཟེར། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ཐོན་པ་ནས་རང་མོས་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་ཁ་ཕྱོགས་པ་རེད། གཅིག་སྙན་ངག་གསར་བའི་ལམ་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་དར་བ་དང༌། གཉིས་ནས་བརྗོད་གཞི་གསར་བ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཞུགས་པ་རེད། དེའི་སྔོན་དུ་སྙན་ངག་གི་བརྗོད་གཞི་བསྟོད་པའི་ནང་དུ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་རྩོམ་ཁ་མི་རྀགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་དང་ཞེན་ཁོག་བཤད་རྒྱུར་བསྐོར་བ་རེད།

གཞན་ཞིག་ནི་སྒྲུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར་ནས་རེད། ༼འབྲོང་སྟག་ཐང༽་ཐོན་པའི་རྗེས་ནས་ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གིས་༼ཆབ་ཆའི་རྩྭ་ཐང་གི་གླུ་སྒྲ༽་ཞེས་པ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། སྒྲོམ་གཞི་ཚུན་ནས་གཅིག་མཚུངས་བྲིས་ཏེ་༼འབྲོང་སྟག་ཐང་༽གི་མིང་ཇི་ལྟར་ཐོགས་ཚུལ་བྲིས་ཡོད་པ་བཞིན་ཆབ་ཆ་ཟེར་བའི་མིང་ཇི་ལྟར་ཐོགས་པ་བྲིས་ཡོད་པ་རེད། ལད་ཟློས་ཟེར་བ་ངོ་ཚ་དགོས་པ་ཞིག་ལ་བརྩི་སྲིད་ཀྱང༌། རྩོམ་གྱི་འགོ་འཛུགས་དུས་ལད་ཟློས་མ་བྱས་པ་དཀའ་མོ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་རང་གིས་ཀྱང་རྒྱ་རྩོམ་མང་པོ་ལ་ལད་མོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྒྱ་རྩོམ་གྱི་ལད་མོ་བྱས། བོད་གཞོན་རྣམས་ཀྱིས་དོན་རྩོམ་གྱི་ལད་མོ་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

རྩོམ་སྟངས་མ་གཏོགས་བསམ་བློའི་སྟེང་ནས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མེད་ཚེ་བསམ་བློ་འདི་སྐྱེས་མེད་ཟེར་བའི་གནས་སྟངས་ཅང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོས་རྩོམ་གྱི་ནང་ལ་བྲིས་པ་དེ་དག་སྐབས་དེའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་སྡེ་ན་བསམ་བཞིན་པ་དང་བཤད་བཞིན་པ་རྐྱང་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་མིང་གྲགས་ཆེ་བ་དེ་ཁོའི་སྒྲུང་གཏམ་དང་སྙན་ངག་འབྲི་སྟངས་གསར་རྩོམ་དེའི་ཐོག་ནས་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། ཁོ་ལ་གཞན་གྱི་སེམས་ལ་འཁོར་མི་ཐུབ་པའི་བསམ་བློ་གསར་པ་ཡོད་པ་དང༌།  ཡང་ན་ཞིབ་འཇུག་གི་གསར་རྙེད་ཡོད་པའི་ཐོག་ནས་མ་རེད། ཁོས་མགུར་གླུའི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རྟ་ཟམ་གྱི་བྱུང་རབས་དང་ངང་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འགའ་རེ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ན་ཡང༌། དེ་ཚོ་ཁོའི་སྙན་གྲགས་རྒྱས་བྱེད་མ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་རེད།  ཁོའི་བསམ་བློ་སྐོར་ཞིག་ཁོ་མེད་ཚེ་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལ་ཁོ་རང་ཡོད་པའི་སྐབས་ལ་ཡོང་གང་ནས་ཐུབ། ད་ལྟ་ཡང་ཡོང་ཐུབ་ཀྱི་མ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མིང་དུ་གྲགས་པ་ནི་ཁོང་གི་ལྟ་བ་གསར་བ་དང་གསང་བ་མང་པོ་བཏོན་པ་དེའི་ཐོག་ན་ཡོད་པ་རེད།

ལྔ་བ། སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་བསྡུར་བ།

ཁོ་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་གི་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀ་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་དགའ་བ་དེ་རེད། ཡིན་ཡང༌།  སྙན་ངག་གི་ཁྱད་ཆོས་མ་འདྲ་བ་རེད། དང་པོ་བརྗོད་གཞིའི་ཐོག་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་བརྗོད་གཞི་ནི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ངོ་བོ་དང་ལྡན་པའི་བརྗོད་གཞི་ཅན་གྱི་སྙན་ངག་འབྲི་རྒྱུར་དགའ་གི་རེད། མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཟེར་བ་ནི་བོད་ཀྱི་རྟགས་གསལ་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དེ་མ་ཡིན་པར། དེང་སང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཟེར་དུས་སྤྱིར་བཏང་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཤེས་རིག བསམ་བློ་སོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་གཤིས་ལུགས་འཚོལ་བྱེད་ཀྱི་རིག་པ་དེའི་མིང་ལ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྙན་ངག

གྲོག་མ་མིག་མེད་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱུགས།།

ས་འབུ་རྐང་མེད་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱུགས།།

མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅན་བང་འགྲན་ནས།།

གཅིག་ལས་གཅིག་མགྱོགས་བདེ་བའི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུགས།།

ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་མི་ལས་འདས་པའི་སྤྱིར་བཏང་དབུགས་ཐོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཤིས་ཀ་ཅིག་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་དང་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཀྱིན་པ་བརྫོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་ལ་དུས་དང་ཡུལ་གྱི་བཀག་རྒྱ་ཡོད་པ་མ་རེད། སྙན་ངག་འདི་ཡུལ་དུས་གང་ཞིག་གི་གནས་སྟངས་ལ་ཡང་སྦྱར་ཐུབ་པའི་སྙན་རྩོམ་རེད།  འདི་ལྟ་བུ་མང་པོ་འདུག  ཡང༌།

ཇི་ལྟར་དངོས་པའི་གཤིས་ལ་ཉེ་གྱུར་པ།།

དེ་ལྟར་མཁས་པའི་ཚིག་ནི་ལྐུགས་འགྱུར་བས།།

རང་གཞན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྲ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན།།

སྨྲ་བསམ་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་སྐད།།

ཞེས་པ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང༌། བདེན་པ་ལ་ཅི་ཙམ་ཉེ་ན་ཚིག་གི་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆུང་ནས་བརྗོད་པ་དཀའ་ཟེར་བ་རེད། འདི་ལའང་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡུལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་མེད་པ་དེ་འདྲ་རེད།  གཞན་མཚམས་ལན་རེར་ཁོང་གི་སྙན་ངག་གི་ནང་དུ་ཁེར་རྐྱང་གི་སྙན་ངག་དེ་འདྲ་སྐོར་ཞིག་མཐོང་རྒྱུ་འདུག

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་ལ་མང་ཆེ་བར་ཡུལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་གསལ་བོ་རེད། དུས་སྐབས་གང་ལ་བྱུང་བའི་ས་མཚམས་ཆུ་མཚམས་གསལ་བོ་རེད། ཁོའི་སྙན་ངག་༼བསྟོད་ཚིག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས༽་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ་མཚམས་བཞག་པའི་རྗེས་སུ་རིག་གནས་བརྗེ་ཆེན་པོའི་ནང་ཞྭ་ནག་པོ་གོན་ནས་ཚེ་སྲོག་ཤོར་སོང་བ་མང་པོ་རེད། དེའི་ནང་གི་གཅིག་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རེད། ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་མོའི་ནང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཕམ་པར་རྒྱག་དགོས་པ་གཙོ་བོ་དེ་རེད། ཁོ་འཐབ་རྩོད་བྱས་ནས་ཤི་སོང་བ་རེད། ༼བསྟོད་ཚིག་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མཛེས༽་ནང་གི་བསྟོད་བྱ་དེ་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་རེད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ། ཧུའུ་ཡའོ་པང་གིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་ཆེན་པོའི་སྐབས་ལ་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གི་སྒང་ནས་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་དང་ཚེ་སྲོག་ཤོར་བ་བཅས་ལ་དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་སླེབས་པ་རེད། དེའི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ལིག་ཧྲའོ་ཆི་དཀར་འདོན་མ་བྱས་ན་གཞན་པ་ཚོ་ཡོང་ཐུབ་ཀི་ཡོད་པ་མ་རེད། ཁོ་དཀར་འདོན་བྱས་ཚེ་གཞན་པ་ཚོ་རང་བཞིན་གྱིས་དཀར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་དེ་དཀར་འདོན་གྱི་སྲིད་ཇུས་དེ་ལ་བསྟོད་ཆེད་བྲིས་པ་རེད། དེང་སང་རྩོམ་དེ་བཀླགས་ན་ཚིག་ཙམ་མ་གཏོགས་དོན་གྱིས་མི་ཚང་མས་བཀླགས་མི་འདོད་པར་གྱུར་ཡོད་ཀྱི་རེད། གཅིག་བྱས་ན། དེང་སང་གི་གཞོན་ནུ་ཞིག་གིས་གོ་རྒྱུ་ཡང་མ་རེད། དེ་ནི་གཞོན་ནུ་དེའི་སྙན་ངག་གི་གོ་སྟོབས་ལ་སྐྱོན་ཤོར་བ་མིན་པར། སྙན་རྩོམ་དེ་ལ་དུས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་ཆེ་དྲག་པ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་དེའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་དང་དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་རེད།

སྤྱིར་བཏང་སྙན་ངག་གི་རྣམ་གཞག་གི་སྟེང་ནས་སོང་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་རེད།  རྩོམ་རིག་སྤྱི་ཡོངས་ནས་བྱེ་བྲག་བྱེ་བྲག་པ་འབྲི་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དགའ་བ་དང༌། མི་དགའ་བ། ཚིག་པ་ཟ་བ། རླུང་ལངས་པ་སོགས་བྱེ་བྲག་གི་སྟེང་ནས་མ་གཏོགས་དངོས་པོ་སྤྱི་མཚན་གྱི་སྟེང་ནས་ཡོང་མི་ཐུབ། བྱེ་བྲག་གི་སྟེང་ནས་ཚོར་བ་ཇེ་གསལ་ཏུ་འགྲོ་ཐུབ་ཟེར་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ལ་ཡིན་དགོས་པའང་རེད། དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་བྲིས་པ་དེ་སྐྱོན་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ལ་ལྟ་སྟངས་ཐད་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ཁ་མ་བྲལ་བར་འགྲོ་བ་མིའི་རང་བཞིན་གྱི་ཚོར་བས་བལྟ་མ་ཐུབ་པ་དེའི་ཐོག་ནས། སྙན་ངག་དང་རྩོམ་མང་པོ་ཞིག་སྐབས་དེའི་དུས་ཚོད་ཐུང་ཐུང་ནང་མ་གཏོགས་ཚེ་སྲོག་ཡལ་སོང་བ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་གྱི་ཚེ་ཡི་རིང་ཐུང་བཤད་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་ད་ལྟ་བཀླགས་ནའང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ། ལོ་རྗེས་མར་བཀླགས་ནའང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ། གཅིག་བྱས་ན་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རྗེས་ནས་བཀླགས་ཀྱང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་རྗེས་ནས་ཚེ་སྲོག་ཡོད་ཀྱང༌། ད་ལྟ་གསོན་ཉམས་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་ཡོད་པ་རེད།

ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཆ་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་ཀྱང་མཚམས་ལན་རེར་གསར་བ་བཙལ་གྱི་མེད་འགྲོ་བསམ་གྱི་འདུག དཔེར་ན། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་ལ་མཚོན་ན་ཁོས་མཚམས་ལན་རེར་ལྟ་བ་གསར་བ་འཚོལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། དེའི་ཐོག་བརྗོད་སྟངས་གསར་བ་འཚོལ་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་ནང་དུ། དངོས་པོ་ཞིག་བདེན་པ་རེད་དམ་རྫུན་པ་རེད་ཟེར་ནས་མཐའ་ལ་གཏུགས་ཡོང་ན། ཁྱེད་རང་ཉིད་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་རེད། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་བདེན་པ་ཡིན་པ་སུས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ན་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཤེས་ཀྱི་འདུག སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་བདེན་པ་ཡིན་པ་སུས་ཤེས་ཀྱི་རེད་ཟེར་དུས་རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་སོགས་སྐོར་ཞིག་གིས་ཤེས་ཀི  རྗེ་ཙོང་ཁ་བ་སོགས་བདེན་པ་ཡིན་མིན་སུས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་དུས་ངའི་བླ་མས་ཤེས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་བ་དང༌། བླ་མ་བདེན་པ་ཡིན་པ་མཐར་གཏུགས་ན་ཁྱེད་རང་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་ཁོ་རང་གི་ལྟ་བ་བཙལ་སྟངས་ཤིག་རེད།

ཁྱོད་ཚོའི་ནང་དུ་མཚན་ཉིད་དང་དབུ་མའི་ལྟ་བ་སྦྱང་མྱོང་མཁན་ཡོད་ཀྱི་རེད། ང་ལ་མཚོན་ན་འདི་ནི་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་གཏན་ལ་འབེབ་སྟངས་ཤིག་རེད་བསམ་སོང༌། དེ་གང་ཡིན་ཡང་ཁྱད་པར་མི་འདུག མཐར་ཐུག་ཁོས་དེ་བཤད་དུས་སེང་གེའི་དཔང་པོ་ལ་སྟག སྟག་གི་དཔང་པོ་ལ་གཡག གཡག་གི་དཔང་པོ་ལ་ཁྱི། ཁྱི་ཡི་དཔང་པོ་ལ་བྱི་བ། བྱི་བའི་དཔང་པོ་ལ་འབུ་བཅས་མཐར་ཐུག་འབུ་ལ་ཐུག་འདུག་ཅེས་བཤད་ཡོད། ཁོང་ལ་ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་ནང་བཞིན་དང་བརྩམས་སྒྲུང་གི་འབྲི་སྟངས་མེད་ཀྱང༌། བང་རིམ་སྒྲིག་སྟངས་དང་ལྟ་བ་བརྗོད་སྟངས། ཚིག་བརྗོད་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧང་སངས་པ་དེ་འདྲ་མང་པོ་འདུག འདི་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་མང་པོ་རྙེད་ཀི་འདུག

དྲུག་པ། ཤུགས་རྐྱེན་བསྡུར་བ།

ཤུགས་རྐྱེན་ལ་རིམ་པ་ཁ་ཤས་འདུག  ཤུགས་རྐྱེན་ཟེར་ནས་ཁ་ནང་ནས་བཤད་བདེ་བོ་ཡོད་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བསམ་བློ་བཏང་ན་དེ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ང་ལ་མོས་མཐུན་ཡོང་བ་བྱེད་པ་ཙམ་ཡང་ཤུགས་རྐྱེན་རེད། མོས་མཐུན་ཡོད་པའི་སྟེང་ལ་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་བསྒྱུར་དུ་བཅུག་པ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་རེད། ང་ཙམ་མ་ཟད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་ངའི་བསམ་པ་ནང་བཞིན་བསྒྱུར་ཐུབ་ན་ཤུགས་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་རེད། ཤུགས་རྐྱེན་ཁ་ཤས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྐྱེན་རེད། གང་བཤད་པ་ཚང་མ་བདེན་པར་བཟུང་སྟེ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང༌། བདེན་མིན་ལ་བསམ་བློ་ཙམ་ཡང་གཏོང་མི་དགོས་པ་དེ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་ཤོས་དེ་རེད། དེ་དད་པའི་ཕྱོགས་ལ་བུད་སོང་བ་རེད།

འདི་ལྟར་བལྟས་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་མི་ཆོད་པ་འདྲ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་མགྱོགས་པོ་རེད། ལྗང་བུས་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་ལ་རྩོམ་ཞིག་བྲིས་ཡོད་པའི་ནང་དུ། རྩོམ་རེ་བྲིས་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཐེངས་རེ་འགུལ་མྱོང་བ་དང༌། བསམ་བློ་གསར་བ་གཏོང་དགོས་འཁེལ་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད། དེ་བདེན་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ་བྲིས་པའི་རྗེས་ལ་སྙན་ངག་གི་ཆུ་ལོག་ཅིག་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་རྒྱུགས་ཡོད་པར་བཤད་ཆོག་པ་རེད། ༼འབྲོང་སྟག་ཐང༽དང༌། ༼འབྲུག་མཚོ།༽ ༼པད་མཚོ་༽སོགས་སྒྲུང་གཏམ་བྲིས་རྗེས་མི་ཚང་མས་བོད་ཡིག་གིས་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ནས་ཡ་མཚན་ཡོད་པ་རེད། དེའི་སྔོན་ལ་བོད་ཡིག་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྙན་ངག་རྩོམ་འབྲི་ཐུབ་པ་ལས་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་རིགས་འབྲི་ཐུབ་མི་ཐུབ་ལ་རྩོད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཡིག་ཡག་པོ་ཡོད་མཁན་དང་དགའ་མཁན་ཚོས་འབྲི་ཐུབ་ཟེར་གྱི་ཡོད་ཀྱང༌། དེ་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་སྤོབས་པ་སླེབས་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱ་ཡིག་ཤེས་མཁན་དང་བོད་ཡིག་ཡག་པོ་མི་ཤེས་མཁན་ཚོས་བོད་ཡིག་གི་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་མི་ཐུབ་ཟེར་དུས་མི་དགའ་ཡང་ཁུངས་སྐྱེལ་ལག་ལེན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད། སྐབས་དེར། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བྲིས་ཡོང་བ་དེས་འབྲི་ཐུབ་པའི་ཁུངས་སྐྱེལ་ཏེ་སྤོབས་པའང་བྱིན་ནས་ཁོའི་ཤུགས་རྐྱེན་གཙོ་བོ་སྤོབས་པའི་ཐོག་ནས་སླེབས་པ་རེད། མི་ཚང་མས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་གིས་འབྲི་ཐུབ་ཀྱི་འདུག་ཟེར་ནས་རྗེས་ལ་འབྲི་མཁན་མང་པོ་བྱུང་བ་རེད།

དགེ་འདུན་འཕེལ་ལ་མཚོན་ན། མི་ཚང་མས་ཁོ་མཁས་པ་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ཡོད་ཀྱང་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སླེབས་ཐུབ་མེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་སླེབས་མ་ཐུབ་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ཁ་ཤས་འདུག དང་པོ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྣམ་དཔྱོད་དང་ང་ཚོའི་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་བར་ཐག་རིང་དྲག་ཏེ་རྗེས་ཟིན་མཁན་མེད་སོང་བ་རེད། དཔེར་ན། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་རྒྱ་གར་ལ་སོང་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་བསྡད་དེ་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་གྱི་ཐང་མ་བྲིས་པ་རེད། དེའི་ནང་ན་ང་ཚོས་མ་ཤེས་པ་ཇི་འདྲའི་མང་པོ་ཞིག་རྙེད་རྒྱུ་འདུག གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། ཁོས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ཁམས་བཞི་ཡིན་པ་རྙེད་ཅིང༌། ལྷོ་ཛམ་བུ་གླིང་ཟེར་བ་ནི་ཆོང་བ་ལུ་མང་སའི་ས་ཆ་ཞིག་རེད་ལྟ་བུ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་མ་གཏོགས་དོན་དངོས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ཁམས་བཞི་རེད་ཅེས་བཤད་པ་རེད།

དེའི་རྗེས་ནས་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ལྷག་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གཙོ་བྱས་ནས་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་སྟེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་འགོར་བའི་རིང་ནང་ཆོས་ཤེས་མཁན་དང༌། རྒྱ་གར་སྐད་དང་སཾསྐྲིཏ། དབྱིན་སྐད་སོགས་ཤེས་མཁན་ཡོད་ཀྱང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནང་བཞིན་རྒྱ་གར་ནས་བོད་ལ་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་དཔེ་ནང་རྒྱ་གར་གྱིས་བཤད་ཀྱིན་པ་འདི་རེད་ཟེར་ནས་གསར་དུ་རྙེད་མཁན་སུ་ཡོད་པ་རེད། མ་མཐའ་ཁ་སྣོན་སྣ་གཅིག་རྙེད་མཁན་སུ་ཡོད་པ་རེད། མཐུན་རྐྱེན་དང་སྐད་ཡིག་ཆ་ནས་མ་འཛོམས་པ་མིན་ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ནང་བཞིན་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱིས་མ་འདང་བ་རེད། ཕལ་ཆེར་རྗེས་མ་ཡང་ཡོང་ཁག་པོ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ནང་བཞིན་སྒྲུང་རྩོམ་འབྲི་མཁན་དང་སྙན་ངག་འབྲི་མཁན་ཡོང་ཡོད་པ་རེད། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལས་ཡར་རྒྱས་སོང་ལོས་ཡོད་བསམ་པ་དང་འབྲི་མཁན་མང་པོ་རེད། ཡིན་ཡང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སེང་གེའི་དཔང་པོ་ལ་སྟག སྟག་གི་དཔང་པོ་ལ་གཡག དེའི་དཔང་པོ་ལ་ཁྱི་ཟེར་བ་ལྟ་བུའི་བཤད་སྟངས་གསར་བ་དང་ཚིག་གི་དོ་ཟླར་ཡོང་མཁན་ད་དུང་ཡོང་ཡོད་ཀྱི་མ་རེད་ལ།

བླུན་པོ་མཁས་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲངས་ཡང།།

མཁས་པ་བླུན་པོའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲངས་པ།།

དེ་ནི་མཁས་པའི་དམ་ཚིག་དང་པོ་སྟེ།།

སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་འབད་པས་སྲུང་བར་བྱ།།

ཟེར་བ་ལྟ་བུ་མཁས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་གསལ་ཞིང་མཁས་པའི་རང་ཚུགས་ཀྱི་ས་མཚམས་གསལ་བོ་འཛིན་ཐུབ་མཁན་བྱུང་ཡོད་དམ།  དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་རྩོམ་སྟངས་གསར་བའི་ཐད་སྣེ་ཁྲིད་ཡོད་ལ། ཁོའི་རྗེས་སུ་འབྲང་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པས།  ཁོས་རང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་དེ་དག་གི་སྤོབས་པ་ཇེ་ཆེར་བཏང་བ་དང་ཇེ་མགྱོགས་སུ་བཏང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོང་ཁོ་ཐག་རེད།  དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསར་དུ་རྙེད་པ་དེ་དག་ཁོ་རང་གིས་རྙེད་མེད་པ་ཡིན་ན། གཞན་ཞིག་གིས་རྙེད་ཀྱི་རེད་དམ་ཟེར་ན་དེ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གནས་རེད།

དཔེར་ན། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་ཡི་གེ་གསར་བ་ཁ་ཤས་བསྣན་པ་དེ་གཞན་པ་མ་རེད། ཙ་ཚ་ཛ་གསུམ་རེད། དེ་ཡིན་པའི་རྟགས་ག་རེ་འདུག་ཟེར་བ་ཅ་ཆ་ཇ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་རྟགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་གསར་རྙེད་ཀྱི་རྟགས་རེད་ཅེས་ཧ་ཅང་རིག་པ་ཞིབ་མོ་དང༌། རྣམ་དཔྱོད་རྣོན་པོ་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མེད་ཚེ་ང་ཚོས་དེ་རྙེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད་དམ། ཡང་དཔེར་མཚོན་ཞིག་ལ། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དབུ་མེད་དེ་དབུ་ཅན་མགྱོགས་པོར་བྲིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་པ་ལས་ལཉྫ་དང་ཝར་ཏུ་ལས་བྱུང་བ་མ་རེད། ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ་རྒྱ་གར་ལ་འགྲོ་དུས་རྒྱ་གར་ན་ལཉྫ་དང་ཝར་ཏུ་མི་འདུག་གསུངས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ནས་ལོ་ངོ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་འགོར་རྗེས་མི་གཞན་པ་ཞིག་གིས་རང་ས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་ལྟ་བ་འདི་ཡང་སྐྱར་རྙེད་ཅིང་ཇེ་ཞིབ་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་བོད་པ་མ་རེད། དབྱིན་ཇི་པ་ Sam Van Schalk ཟེར་བ་ཞིག་རེད། ཁོས་ཀྱང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་དབུ་ཅན་ནས་དབུ་མེད་བྱུང་ཚུལ་ཧ་ཅང་ཞིབ་རྒྱས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་ལོ་རེ་ཟུང་གི་སྔོན་ལ་བྲིས་འདུག

རྩོམ་དེའི་ནང༌། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་ལྟ་བ་དེའི་སྐོར་གླེང་མེད་པས་ཁོ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་གིས་རྙེད་པ་འདྲ། ངས་ད་སྔ་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་རྙེད་ཟིན་པ་ཞིག་མི་ཞིག་གིས་ཁོང་ལ་མ་བརྟེན་པར་གསར་དུ་རྙེད་ཡོད་མཁན་འདི་ལས་མཐོང་མ་མྱོང༌། འདི་ལ་བལྟས་ཚེ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཤོར་བ་ཆེ་དྲག་ནས་ཁོང་གི་རྗེས་ཟིན་དཀའ་བའི་ཚོར་བ་དེ་འདྲ་ཞིག་འདུག

ཁོའི་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སླེབས་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་གཅིག་ནི། ཁོས་གསང་བ་དེ་དག་བཀྲོལ་བའི་དུས་ཚོད་འཕྱི་འདུག དཔེར་ན། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ན། མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་རྒྱ་གར་ནས་ཡོང་བ་ཞིག་ཡིན་ན། རྒྱ་གར་གྱི་ངོས་འཛིན་ལ་དེ་ནི་བུད་མེད་ཀྱི་རིགས་ཐ་ཤལ་གྱི་ནང་གི་ཐ་ཤལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང༌། རྒྱ་གར་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ། བུད་མེད་ཅིག་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞེས་བོས་ཚེ་དེ་ལས་ལྷག་པའི་དམའ་འབེབས་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པའི་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། ཡིན་ན་ཡང༌། ང་ཚོ་བོད་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་བ་དེ་དད་པ་བྱེད་ས་ཞིག་དང་བྱིན་རླབས་འབྱུང་ས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། དེ་འདྲར་གྱུར་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་དད་པ་བྱས་པ་ཡིན་པས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ཟེར་ནི་དེ་མ་རེད་ཟེར་ནས་བཤད་ན་མཁའ་འགྲོ་མ་དེ་དག་གང་དུ་འཇོག་དགོས་རེད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་གསང་བ་བརྟོལ་བ་དེ་དག་འུ་ཚོའི་རིག་གཞུང་ནང་དུ་ཤེས་ཀྱང་གཡུག་ས་མི་འགྲོ་བའི་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད་པ་རེད། དེང་སང་ཁོང་གི་ལྟ་བ་ངོས་ལེན་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཙམ་ནི་ཡོང་ཐུབ་ཀྱང་ཁོ་ནང་བཞིན་ལྟ་བ་གསར་བ་རྙེད་ཐུབ་དཀའ་རྒྱུ་རེད།

བདུན་པ། རིག་པའི་གཞི་འཛིན་ས་བསྡུར་བ།དང་པོ།

དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱི་རིག་པའི་གཞི་འཛིན་ས་ཁ་ཁ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་སྐབས་ལ་རང་དབང་ཡོད་དུས་རེད། ཁོས་གཞི་འཛིན་ས་ནི་མི་རིགས་ལ་རྒྱའི་དོན་དག་ཅིག་མ་རེད། སྔོན་མ་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་ང་ལ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མི་རིགས་རིང་ལུགས་པ་མ་རེད་གསུངས་བྱུང༌། དེ་དུས་བསམ་བློ་མ་འཁོར་ཡང༌། རྗེས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་དུས་ལྟག་མཚེར་རིན་པོ་ཆེས་དོན་དག་ཆེན་པོ་ཞིག་བཟུང་འདུག དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མི་ཡི་རིག་པ་ནི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་བ་གཅིག་གིས་བཟུང་ན་ཡག་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་གུ་ཡངས་མོ་བྱས་ནས་འདུག་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཀླུ་སྒྲུབ་དགོངས་རྒྱན་དུ་ད་ལྟ་ཁྱོད་ཀྱི་མིག་གཉིས་གདོང་དུ་འཕྲེད་དུ་ཡོད་པ་རེད། གལ་སྲིད་ཐོད་པའི་ཐོག་མིག་གསུམ་པ་ཞིག་གྱེན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། འཇིག་རྟེན་ཏུ་ཤེས་ཡོན་གྱི་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། དེར་བརྟེན་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་གཅིག་གི་ཐོག་ན་བཤད་བཞིན་པ་དེས་བློ་བཅིངས་ནས་འདུག་མི་རུང༌། དད་པ་ཟེར་བ་ཞིག་དགོས་མཁོ་ཡོད་ཀྱང་དད་པས་རང་གི་རྣམ་དཔྱོད་མེད་པ་བཟོ་མི་རུང༌། སོང་ཙང་ཐ་སྙད་ཚད་གྲུབ་འཇོག་ལ་བློ་མ་བདེ་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད།

དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་སྔོན་མ་བོད་འདི་རླབས་ཆེན་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་ཚད་འདི་ལ་ལྷུང་ཡོད་པས་འདི་ལྟར་འདུག་མི་རུང་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུར་མཚོན་ན། གཅིག་ནས་སྙན་ངག་གི་འབོད་ཚུལ་ཡིན་ཡང༌། གུང་ཁྲན་གྱི་གཤིས་ཀ་ཡང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན།

གྲལ་འགྲིག་པའི་རུ་དཔུང་དེ་ནི།

བོད་གངས་ཅན་གྱི་མི་རབས་གསར་བ་རེད།

ཉོན་དང༌།

འགྲོས་མཉམ་པའི་གླུ་སྒྲ་དེ་ནི།

བོད་གངས་ཅན་གྱི་གཞོན་ནུའི་གོམ་སྒྲ་རེད།

ཟེར་བ་འདི་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་མི་མང་པོའི་བསམ་བློ་གཅིག་དང་དབྱངས་གཅིག གོམས་སྟབས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་སྤྲོད་ཀྱི་རེད་ལ། མཚམས་ལན་རེར། གུང་ཁྲན་གྱི་དམག་དཔུང་གྲལ་བསྒྲིགས་ནས་འགྲོ་བཞིན་པའི་ཚོར་བའང་སྟེར་གྱི་རེད། ཁོང་གིས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་རང་དབང་དང་ལ་རྒྱ་རྩོད་ཀྱིན་པའི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་རེད། དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་སྤྱིར་བཏང་མི་བཅིངས་འགྲོལ་བྱེད་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་ཞིག་གི་འོག་ནས་ཐར་རྒྱུ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་མ་འདྲ་བ་རེད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥ ལ་ཕབ་བཤུ་དང་ཞུས་དག་བཅས་གྲུབ་བོ།།

༼དགུ་ཆུ་སྐད་འཕྲིན༽་ཚོགས་པས་ཆེད་འགྲེམས་ཞུས

བོད་ཀྱི་གླུ་བ་གླུ་མ།

གངས་ལྗོངས་ཀྱི་གླུ་པ་གླུ་མའི་གར་སྟེགས།

འཕྲོད་བསྟེན་ཤེས་བྱ།

ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན།

ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང༌།

ཤེས་ཡོན་ནི་མ་འོངས་པའི་མདུན་སྒོ་ཡིན།

རྒྱན་གོས་ཆ་ལུགས།

བོད་མིའི་གནའ་དེང་གོས་ཀྱི་མཚར་ཉམས།

གློག་བརྙན་གསར་པ།

བོད་ཀྱི་གྲགས་ཅན་གློག་བརྙན་ངོ་སྤྲོད།།

བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སྐད་ཡིག་གསུམ་གྱི་དྲ་འབྲེལ།

རྩོམ་རིག

  • ཡིད་འོང་ལྷ་མཚོ།
  • རིག་འབྱུང་དྲ་བ།
  • མཆོད་མེ་རྩོམ་རིག
  • བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག

སྙན་ངག

  • ན་གཞོན་གསར་པ།
  • གཏེར་མཛོད།
  • བོད་ཀྱི་རིག་མཛོད།

ལོ་རྒྱུས།

  • བཤད་མཛོད།
  • གདོད་མའི་ལོ་རྒྱུས།
  • དྲིས་ལན་དྲ་མཛོད།
  • གསལ་ལེ་རྒྱལ།

ཆོས་འབྱུང་།

  • ཆོས་ལུགས་ལོ་རྒྱུས།
  • ནང་བསྟན།
  • རྡོ་འབུམ་དཔེ་འཕྲིན།

སྐད་ཡིག

  • ཆ་འཕྲིན་ལག་རྩལ།
  • ཇོ་མོ་གླང་མ།
  • ཧི་མ་ལ་ཡ
  • སྨོན་ལམ

རིག་གཞུང་།

  • བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་།
  • སློབ་གསོ་དྲ་བ།
  • འབྲུག་དཔེ་མཛོད།

རིག་གནས།

  • རིག་གནས་དྲ་བ།
  • བོད་ཀྱི་རིག་གནས།
  • སེང་རྡོར་དྲ་ཚིགས
  • ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན།

དྲ་རྒྱ་གཞན།

  • གཉན་པོ་གཡུ་རྩེ།
  • རྡོ་འབུམ་དཔེ་ཕྲེང་།
  • ལོ་གསར་རིག་གཞུང་།